خرید سهام در عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ و تفاوت‌های آن با روش قبلی

عرضه اولیه سهام (IPO) به زبان ساده، یعنی اینکه سهام یک شرکت که به تازگی در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده، در بورس به فروش می‌رسد و سرمایه‌گذاران می‌توانند این سهام را خریداری کنند. عرضه اولیه یک فرصت عالی برای کارآفرینان و صاحبان شرکت‌هاست تا با ورود شرکت‌هایشان به بورس علاوه بر کسب اعتبار بیشتر، منابع مالی جدیدی را با فروش سهام‌شان بدست آورند. در واقع شرکت‌ها با ورود به بورس و فروش سهام‌شان به سرمایه‌گذاران، سایر افراد را در فعالیت‌های اقتصادی شرکت مشارکت می‌دهند.

با بررسی‌های انجام شده متوجه شدیم  ۳ روش متداول عرضه اولیه در سایر کشورها وجود دارد که در مطالب قبلی بلاگ بآشگاه به اشاره کردیم. اما از بین این روش‌ها، عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ در سراسر دنیا بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش مدتی است که در بورس تهران استفاده می‌شود و از روش قبلی که در بورس تهران اجرا می‌شد منصفانه‌تر است. در این مطلب از بآشگاه قصد داریم توضیحات بیشتری درباره عرضه اولیه به روش بوک‌بیلدینگ (book building) خدمت شما ارائه کنیم.

تفاوت روش قبلی عرضه اولیه با روش بوک بیلدینگ

تفاوت‌ها و ویژگی‌های عرضه اولیه به روش قبلی را با روش جدید بوک بیلدینگ را در ادامه می‌خوانید:

کشف قیمت

روش قبلی: سهم طی یک فرایند توسط حقوقی‌ها قیمت کشف قیمت می‌شد. در این فرایند سرمایه‌گذاران حقیقی دخالت نداشتند و فقط حقوقی‌ها با ارسال سفارشات خود در قیمت‌های مختلف فرایند کشف قیمت را انجام می‌دادند (برای اینکه قیمت عرضه اولیه مشخص شود). سپس با توجه به تعداد سهام قابل عرضه، سهمیه هر شخص حقیقی مشخص می‌شد و هر کدمعاملاتی می‌توانست در قیمت تعیین شده و ثابت، برای خرید مقدار سهمیه‌ی تعیین شده، سفارش خود را ارسال کند.

روش بوک بیلدینگ: قیمت ثابتی برای عرضه اولیه سهم تعیین نمی‌شود بلکه یک کف قیمت برای سهم در نظر گرفته می‌شود و معمولا افراد می‌توانند تا ۱۰ درصد بالاتر از این قیمت نیز سفارش خود را ثبت کنند.

ارسال سفارش

روش قبلی: ارسال سفارش یک ساعت و قیمت مشخص داشت و همه افراد می‌بایست در همان ساعت سفارش خود را ارسال می‌کردند. اولویت خرید با کسی بود که سفارش او زودتر ارسال شده و در صف قرار می‌گرفت. به خاطر نیاز به سرعت در ارسال سفارش، خطاهای متعددی به دلیل اشتباه وارد کردن قیمت و حجم در سفارشات مشاهده می‌شد. از طرف دیگر، گاهی اوقات به دلیل وجود تعداد زیاد سرمایه‌گذاران و ارسال سفارشات بسیار زیاد در یک لحظه، هسته معاملات بورس و همچنین کارگزاری‌ها، توانایی پردازش حجم زیاد سفارشات در یک لحظه را نداشتند.

روش بوک بیلدینگ: به دلیل اینکه یک بازه زمانی برای ارسال سفارش وجود دارد، اشخاص برای بدست آوردن عرضه لازم نیست فوری سفارش خود را ارسال کنند. به همین دلیل خطاها بسیار کم است، سرعت نرم‌افزار معاملات و ثبت سفارش کند نمی‌شود و مشکلاتی از قبیل قطعی هسته معاملاتی پیش نمی‌آید. ب

تخصیص سهم

روش قبلی: سفارشات ارسالی در یک صف قرار می‌گرفتند و به افرادی که در ابتدای صف بودند به نوبت سهم تعلق می‌گرفت. افرادی که به معاملات آنلاین دسترسی نداشتند سهمیه خود را از کارگزاری طلب می‌کردند. اختصاص سهمیه برای شرکت‌های کارگزاری و نحوه تقسیم سهم توسط کارگزاری‌ها در بین مشتریان و سایر شرایط باعث ایجاد نارضایتی در بین سرمایه‌گذاران بورس تهران شده بود.

روش بوک بیلدینگ: اختصاص سهم در بوک بیلدینگ دیگر براساس اولویت زمانی ثبت سفارش نیست و شخصی که در انتهای بازه زمانی معرفی شده سفارش خود را ارسال می‌کند با شخصی که در ابتدای بازه زمانی سفارش خود را ارسال کرده هیچ تفاوتی باهم ندارند. البته اگر فرد قیمت بالاتری قرار دهد احتمال اینکه بتواند خرید انجام دهد بیشتر است (تقریبا همه افراد سفارش خود را در سقف قیمت ارسال می‌کنند). توضیح نحوه تخصیص را در ادامه همین مطلب بخوانید.

متعهد خرید

روش قبلی: متعهد خرید وجود نداشت و ممکن بود حجم کمتر از انتظار در عرضه اولیه به فروش برسد.

روش بوک بیلدینگ: در این روش متعهد خرید وجود دارد و در صورتی که حجم سفارشات به میزان عرضه نباشد، معمولا متعد خرید براساس شرایط، باقیمانده سهام را خریداری می‌کند.

تفاوت دو روش عرضه اولیه در یک نگاه

نوع فرایند روش قبلی عرضه اولیه  روش جدید (بوک بیلدینگ)
 تعیین قیمت سهم در فرایند کشف قیمت توسط حقوقی‌ها انجام می‌گرفت . یک کف قیمت تعیین می‌شود و معمولا سقف قیمت قابل ارسال در سفارش ۱۰ درصد بالاتر است.
زمان ثبت سفارش یک ساعت مشخص برای عرضه وجود داشت، مثلا ساعت ۱۰ یک بازه زمانی تعریف می‌شود، مثلا ساعت ۱۰ تا ۱۲
 تخصیص سهم  سهمیه تعیین شده براساس اولویت زمانی سفارشات در صف، به خریداران تعلق می‌گرفت. سهام قابل عرضه در شرایط مختلف (همانطور که توضیح دادیم) بین شرکت کنندگان در عرضه تقسیم می‌شود.
اولویت ثبت سفارش سفارش هر شخصی که زودتر در سامانه قرار می‌گرفت شانس بیشتری برای دریافت عرضه داشت. اولویت ثبت سفارش مطرح نیست و در بازه زمانی مشخص شده، می‌توان سفارش را ارسال کرد.

بنابراین به طور کلی در روش بوک بیلدینگ، هیجان و استرس کمتر و همینطور تخصیص عادلانه‌تر سهام است.

روش اطلاع از عرضه اولیه

معمولا ۴۸ ساعت قبل از عرضه اولیه، این موضوع در یک آگهی با جزییات زیر اعلام می‌شود:

۱- نام سهم قابل عرضه
۲- تاریخ روز عرضه
۳- تعداد سهام قابل عرضه
۴- مدیر عرضه
۵- متعهد و درصد میزان سقف تعهد خرید
۶- سهمیه خریدار حقیقی و حقوقی
۷- دامنه قیمتی (کف و سقف قیمت)

در روز عرضه اولیه، اطلاعیه توسط ناظر بازار در سایت Tsetmc.com ارسال می‌شود. این اطلاعیه در پنل معاملات آنلاین آساتریدرآگاه نیز به اطلاع کاربران می‌رسد.

نکته: در صفحه اطلاع رسانی عرضه اولیه، می‌توانید با وارد کردن شماره موبایل‌تان از عرضه‌های اولیه پیش‌رو اطلاع یابید.

قبلا ویدئوی برای توضیح خرید عرضه اولیه به روش بوک‌بیلدینگ منتشر کرده‌ایم که می‌توانید در این صفحه مشاهده کنید.

تخصیص سهام در عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ

ممکن است شرایط متفاوتی در عرضه‌های اولیه به وجود آید که در ادامه ۵ وضعیت آن شرح داده شده است.

وضعیت اول – در صورتی که حجم کل سفارشات، در سقف قیمت، از تعداد سهام قابل عرضه بیشتر باشد.

قیمت پایانی سهم همان سقف قیمت خواهد بود ولی نحوه تخصیص به کدها به اینصورت است که تعداد حداقلی را مشخص، و از اولین تا اخرین سفارش، عرضه انجام شده و دوباره از ابتدا تا انتها تکرار می‌شود تا میزان سهم مشخص به اتمام برسد.

مثال:
تعداد سهام قابل عرضه: ۱۰ میلیون سهم
حجم سفارشات ثبت شده در سقف: ۲۰ میلیون سهم
محدودیت هر کد: ۱۰۰۰ سهم (۲۰۰۰۰ کد)

نحوه تخصیص دادن:
با توجه به نظر ناظر، یک حداقل مشخص می‌گردد (به طور مثال ۲۰۰ سهم)
حال به این ۲۰۰۰۰ نفر از نفر اول تا نفر بیست‌هزارم، یکبار ۲۰۰ عدد سهم داده می‌شود، دوباره ۲۰۰ سهم دیگر و این دور آنقدر ادامه می‌یابد تا تعداد سهم عرضه شده به اتمام برسد.
پس در این مرحله به کسانی که سفارش خرید را پایین‌تر از سقف قیمت گذاشته‌اند هیچ سهامی نمی‌رسد.

وضعیت دوم – در صورتی که حجم کل سفارشات ثبت شده برابر با تعداد سهام قابل عرضه باشد.

در این شرایط براساس اولویت قیمتی از بالاترین تقاضا تا کف قیمتی عرضه می‌شود و قیمت پایانی به همان روش میانگین موزون قیمت تخصیص یافته در بازار عادی خواهد بود.

وضعیت سوم – در صورتی که حجم کل سفارشات ثبت شده در دامنه قیمت، بیشتر از تعداد قابل عرضه باشد.

در این شرایط ابتدا با توجه به اولویت سفارشات براساس قیمت آنها، سهم‌ها از بالاترین قیمت به سمت پایین‌ترین قیمت عرضه می‌شود، سپس اگر در پایین‌ترین قیمت، حجم سفارشات بیش از تعداد سهام باقیمانده باشد دقیقا به روشی که در وضعیت اول (بالا) اشاره شد، با حداقلی مشخص سهام باقیمانده اختصاص می‌یابد.

مثال:
تعداد سهام قابل عرضه: ۱۰ میلیون سهم
حجم سفارشات ثبت شده: ۲۰ میلیون سهم
دامنه قیمتی فرضی: ۱۰۰۰ تا ۱۱۰۰ ریال

نحوه تخصیص دادن:
اگر حجم سفارشات ارسال شده بین ۱۱۰۰ تا ۱۰۰۱ ریال برابر با ۵ میلیون سهم باشد ابتدا به این افراد با توجه به اولویت سفارشات براساس قیمت آنها، سهم تعلق می‌گیرد.
۵ میلیون سهم مانده برای کسانی که سفارش خود را در کف قیمت ارسال کرده‌اند (۱۰۰۰ ریال) بر اساس تعیین حداقل مانند وضعیت ۱ اختصاص می‌یابد.

وضعیت چهارم – در صورتی که حجم کل سفارشات ثبت شده کمتر از تعداد کل سهام قابل عرضه باشد ولی به گونه‌ای باشد که پس از اعمال تمام یا بخشی از تعهد خرید، کل سهام قابل عرضه معامله شود، در صورتی که ایفای تعهد خرید حداقل به میزان ۵۰ درصد کل تعهد و بیش از ۱۰ درصد کل سهام قابل عرضه باشد، قیمت عرضه معادل قیمت کف خواهد بود.

مثال:
تعداد سهام قابل عرضه: ۱۰ میلیون سهم
حجم سفارشات ثبت شده: ۶ میلیون سهم
تعهد سهامدار عمده: ۵۰ درصد = ۵ میلیون سهم

نحوه تخصیص دادن:
با توجه به اینکه حجم خریدار از تعداد سهام قابل عرضه کمتر است ۴ میلیون سهم باقیمانده را متعهد خرید باید خریداری نماید.
چون بیش از ۱۰% سهام قابل عرضه (یعنی بیش از ۱ میلیون سهم) را متعهد خریداری کرده است، قیمت عرضه معادل کف قیمت خواهد بود.

وضعیت پنجم – در صورتی که حجم کل سفارشات ثبت شده در عرضه اولیه به اندازه‌ای کم باشد که با اعمال تعهد خرید هم کل سهام قابل عرضه معامله نشود، عرضه انجام نمی‌شود. در اینصورت عرضه شکست خورده و باید با قیمت پایینتری مجددا اطلاعیه عرضه اعلام گردد.

نتیجه گیری

عرضه اولیه سهام یک فرصت مناسب برای بدست آوردن نقدینگی برای صاحبان شرکت‌هاست. همینطور به دلیل اینکه بیشتر عرضه‌های اولیه با سود همراه است، یک سرمایه گذاری کم ریسک به حساب می‌آید. در روش قبلی عرضه اولیه در بورس تهران، مشکلاتی در ارسال سفارش، تخصیص سهام و کشف قیمت وجود داشت که در عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ بخش زیادی از آن رفع شده است.

قصد یادگیری و پیشرفت در بورس را دارید؟

از صفر تا صد بورس را توسط بهترین اساتید آموزش ببینید. لطفاً برای کسب اطلاعات کامل‌تر، مشخصات خود را وارد نمایید تا با شما تماس بگیریم.




23 نظر در مورد مطلب “خرید سهام در عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ و تفاوت‌های آن با روش قبلی

    1. با سلام و ادای احترام دوست گرامی
      در عرضه های اولیه به روش بوک بیلدینگ، زمانی که تقاضا برای نماد زیاد باشد ابتدا تخصیص به افرادی که در سقف قیمت سفارش گذاری نمودن تعلق می گیرد. در این عرضه به دلیل کم بودن تقاضا، تخصیص به افرادی که در کف قیمت هم سفارش گذاشتند، تعلق گرفت.

    1. سلام
      در ادبیات بورس حرف m به معنای میلیون و حرف b به معنای میلیارد است.
      پرتفو یا سبد دارایی به گروهی از دارایی های مالی گفته می شود که می تواند به صورت سهام، اوراق قرضه، اوراق مشارکت و … باشد.

  1. عرضه اولیه برای شرکتهایی است که اولین بار سهام خود را عرضه میکنند یا فرقی ندارد سهام دارند میخواهند دوباره قسمتی دیگر را عرضه کنند

    1. سلام دوست عزیز
      عرضه اولیه به سهام یک شرکت که به تازگی در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده که برای اولین بار در بورس به فروش می‌رسد و سرمایه‌گذاران می‌توانند این سهام را خریداری کنند، گفته می شود.
      جهت اطلاعات بیشتر به مطالب زیر مراجعه بفرمایید.
      اطلاع رسانی عرضه اولیه
      خرید سهام در عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ و تفاوت‌های آن با روش قبلی
      نحوه دریافت عرضه اولیه

    1. سلام
      شرکتها قبل از عرضه باید جلسه معارفه برگزار کنند . شما میتوانید با حضور در این جلسات از زمان تقریبی عرضه سهامشان مطلع شوید .

    1. سلام دوست گرامی
      بله متفاوت است و در فنون معامله گری روشی به نام خرید و فروش پله ای وجود دارد که می تواند در صورت اشتباه در تصمیم گیری و تحمیل ضرر، بخشی از آنرا پوشش دهد. ولی توجه داشته باشید در این روش همانطور که در مواقع ضرر سهام، ضرر آن کاهش می یابد، زمانی هم که در موقعیت سود قرار بگیرد سود آن تعدیل می گردد.
      برای اطلاعات بیشتر به مطلب “خرید پله‌ای در بورس چیست؟” مراجعه کنید.

  2. سلام اگر من امروز ۴۰۰ سهام از یک نما درا خرید کنم وفردا ۵۰۰تای دیگر از همین نماد بخرم در قسمت دارایی من در اسا ۹۰۰تا نشان میدهد یا جدا جدا نشان داده میشود وایا یکجا می توان ان را فروخت

    1. سلام
      در خصوص کلیه بسته های اعتباری:
      ۱- چنانچه از دو روز کاری قبل از تاریخ تسویه، ریال در حساب معاملاتی شما وجود داشته باشد یا کل مبلغ اعتبار شما آزاد باشد، به صورت خودکار مبلغ اعتبار در حساب شما بلوکه خواهد شد.
      ۲- اگر وجه نقد در حساب خود ندارید، لازم است حداقل ۲ روز کاری پیش از تسویه بسته اعتباری خود، بخشی از دارایی خود را بفروشید به نحوی که معادل اعتبار دریافتی باشد.
      ۳- اگر وجه در حساب معاملاتی شما وجود ندارد یا سهام خود را دو روز کاری پیش از زمان تسویه نفروخته اید، در روز تسویه بسته اعتباری، می توانید کل مبلغ اعتبار را واریز نمایید. دقت کنید که اگر تاریخ تسویه شما مصادف با روزهای تعطیل (پنجشنبه، جمعه یا تعطیل های رسمی دیگر) است، نباید تسویه خود را به روز کاری بعد موکول کنید. تسویه نقدی اعتبار در تمام روزها از طریق پرداخت شتابی در سامانه معاملاتی امکان پذیر است.
      شایان ذکر است اگر فروش خود را در زمانی انجام دهید که کمتر از دو روز کاری تا تاریخ تسویه فرصت باشد، برای شما تخلف اعتباری ثبت خواهد شد مگر اینکه تا تاریخ تسویه، اعتبار را نقداً (از طریق واریز وجه به حساب معاملاتی) تسویه نمایید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *