بتای منفی سهم چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

  • ۱۰ شهریور ۱۳۹۹
  • ۳۰ نظر
  • ۳۵۸۰ مشاهده
بتای منفی در بورس چیست

یکی از ملزومات ورود سرمایه‌گذاران به هر بازاری، کسب دانش و تخصص مربوط به آن بازار است. بازار بورس یکی از بسترهای بزرگ سرمایه‌گذاری در هر کشور به شمار می‌رود و طی کردن مسیر آموزش به ‌منظور ورود به این بازار الزامی است زیرا برای خریدوفروش سهام شرکت‌های بورسی، باید اطلاعات و عملکردهای این شرکت‌ها مورد بررسی قرار گیرد. یکی از ابزارهای ارزیابی عملکرد شرکت‌ها، ضریب بتا است. برای آشنایی با بتای منفی در بورس و نحوه محاسبه ضریب بتا در این مقاله با ما همراه باشید.


بتای منفی در بورس چیست؟

Beta Coefficient یا ضریب بتا یک معیار آماری است که اطلاعاتی راجع به نوسان‌پذیری به سرمایه‌گذاران می‌دهد و از طریق محاسبه بازده سهام با بازده شاخص بازار سنجیده می‌شود. اگر بتای سهمی برابر با ۱ باشد، افزایش و کاهش قیمت آن دقیقاً همسو با حرکت بازار خواهد بود. این امر در صورتی است که اگر بتای سهمی برابر با ۲ باشد، میزان افزایش یا کاهش قیمت آن دو برابر خواهد بود. به ‌عنوان ‌مثال اگر همین سهم با ضریب بتای ۲ را در نظر داشته باشیم، وقتی بازار ۱۰ درصد رشد قیمت را تجربه کند، قیمت این سهم با ضریب بتای ۲، ۲۰ درصد افزایش خواهد داشت و از طرف مقابل اگر بازار ۱۰ درصد سقوط کند، قیمت این سهم ۲۰ درصد کاهش خواهد داشت. با این توضیحات، سهمی که ضریب بتای آن کمتر از یک باشد، بتای منفی دارد.
به ‌طور خلاصه می‌توان گفت که ضریب بتا سنجش سیستماتیک یک دارایی نسبت به ریسک سیستماتیک بازار است.

نحوه محاسبه ضریب بتا

همان‌طور که در بخش بالا گفتیم ضریب بتا میزان ریسک سیستماتیک سبد سهام را نسبت به ریسک پرتفوی بازار محاسبه می‌کند و نمایانگر نوسان قیمتی سهم، در شرایط کلی بازار است. برای محاسبه ضریب بتا می‌توان از طریق فرمول زیر اقدام کرد که از تقسیم کوواریانس بین بازدهی دارایی و بازدهی بازار بر واریانس بازار به دست می‌آید:

فرمئل ضریب بتا

تحلیل و تفسیر بتای منفی

در هر بازاری گروهی از فعالان که دانش و تجربه بیشتری دارند مشغول به سرمایه‌گذاری و بررسی راهکارها و راهبردها و قوانین جدید هستند. در بازار بورس نیز فعالانی وجود دارند که به‌ منظور استفاده از ضریب بتا در معاملات بورس باید دانش و تکنیک‌های آن را فرا بگیرند. طبق توضیحات ارائه‌شده تا این بخش، متوجه شدیم که اگر ضریب بتای یک سهم برابر با ۱ باشد می‌توان گفت که تغییرات قیمت این سهام همسو با حرکت بازار خواهد بود و به ‌تبع آن، به ‌احتمال ‌زیاد وضعیت سهام این شرکت بورسی نیز مثبت خواهد بود.
این امر بدیهی است که اگر بتای یک سهم بزرگ‌تر از ۱ باشد، در این شرایط صعود یا سقوط آن سهم، بیشتر از تغییرات معمول بازار خواهد بود. جالب است که در بازار به این‌گونه سهم‌ها که ضریب بتای بزرگ‌تر از ۱ دارند، سهام تهاجمی گفته می‌شود و طبیعتاً خریدوفروش همچنین سهم‌هایی دارای ریسک بیشتری خواهد بود. از طرف دیگر اگر سهمی دارای ضریب بتای منفی یا کوچک‌تر از ۱ باشد تغییرات قیمت سهام این شرکت‌های بورسی نیز کمتر یا کوچک‌تر از روند کلی بازار خواهد بود. در بازار سرمایه به این‌گونه سهم‌ها، سهام تدافعی می‌گویند. اگر ضریب بتای یک سهم برابر با ۰ باشد، طبیعتاً حرکت قیمتی آن، هیچ‌گونه همبستگی با حرکت و روند کلی بازار نخواهد داشت و این نکته را هم به خاطر داشته باشید که اگر ضریب بتای سهم کوچک‌تر از ۰ باشد نیز، حرکت قیمتی سهم خلاف جهت روند کلی بازار خواهد بود.
با توجه به این نکات، تا این بخش دریافتیم که هرگاه سهمی بتای بزرگ‌تری داشته باشد، پتانسیل بیشتری برای بازدهی خواهد داشت اما این را هم در نظر داشته باشید که ممکن است از ریسک سیستماتیک بالایی برخوردار باشد. در بیشتر مواقع و با تکیه ‌بر تجربیات، این موضوع حائز اهمیت است که سهم ‌هایی که ضریب بتای بزرگ‌تری داشته باشند در زمان پایین آمدن قیمت‌ها، به ‌منظور معامله گزینه مناسبی به شمار می‌آیند چون با کاهش ریسک سیستماتیک، قیمت سهم با شتاب بالایی صعود خواهد داشت.

همان طور که اشاره کردیم، روند حرکت سهم‌هایی که بتای منفی دارند، خلاف جهت بازار است بنابراین این سهم‌ها در دوران رکود بازار توجه بیشتری را به خود جلب می‌کنند. در دورانی که شاخص بازار افت پیدا می‌کند، مردم به سراغ سهم‌هایی می‌روند که بتای منفی در بورس داشته باشند و این راهکاری برای کاهش ریسک سرمایه‌گذاری است.

ضریب بتا در یک صنعت خاص

ضریب بتا را می‌توان برای یک صنعت خاص بررسی و محاسبه کرد. با انجام این فرآیند تا حدودی می‌توان بازدهی یک سرمایه‌گذاری را پیش‌بینی کرد. به ‌عنوان ‌مثال در صورتی‌ که بتای یک سهم برابر با ۵/۱ باشد، به این معنی است که این سهم به میزان ۵۰ درصد بیشتر از متوسط بازار پتانسیل توسعه‌پذیری خواهد داشت یا د رصورتی‌که بتای یک سهم برابر با ۸۵/۰ باشد به این معنا است که این سهم به میزان ۱۵ درصد کمتر از متوسط بازار توسعه‌پذیر خواهد بود. حال اگر ضریب بتای یک صنعت ۱/۱ باشد و در صورت رشد شاخص کل بورس در بازه زمانی مشخص، شاخص صنعت موردنظر نیز پتانسیل این را دارد که به میزان ۱۰ درصد بیشتر رشد کند.
در نتیجه این مطلب می‌توان دریافت که سرمایه‌گذارانی که ریسک‌پذیری پایینی دارند، باید روی سهامی سرمایه‌گذاری کنند که بتای پایین دارند و بالعکس سرمایه‌گذارانی که تمایل به سودآوری بیشتر دارند و از ریسک‌پذیری بالایی نیز برخوردار هستند، می‌توانند در سهامی با ضریب بتای بالا، سرمایه‌گذاری کنند.

نمونه‌ای از محاسبه ضریب بتا

به‌ منظور بررسی یا محاسبه ضریب بتای سهم، در گام اول باید بازده روزانه سهم و کل بازار را از سایت‌های معتبر استخراج‌کنیم. این موضوع را هم در نظر داشته باشید که برخی از نرم‌افزارها و وب‌سایت‌ها وجود دارند که ضریب بتا را برای شما محاسبه می‌کنند. درصورتی‌که خود تمایل داشته باشید که ضریب بتای یک سهم خاص را محاسبه کنید باید این کار را از طریق نرم‌افزار اکسل انجام دهید.
برای دسترسی به اطلاعات سهم مد نظر خود می‌توانید به سایت مرکز پردازش اطلاعات ایران مراجعه کنید و به اطلاعات موردنیاز خود دسترسی داشته باشید. همچنین در این سایت ضریب بتای هر یک از شرکت‌های بورسی محاسبه ‌شده است. ما قصد داریم به ‌منظور آموزش محاسبه ضریب بتا از اطلاعات صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه استفاده کنیم. ابتدا باید وارد سایت مرکز پردازش اطلاعات ایران شویم و صندوق مشترک آگاه را انتخاب کرده و وارد صفحه مربوط به آن شویم:

مراحل محاسبه ضریب بتا

در گام بعدی باید به وب‌سایت صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه مراجعه کرده و وارد صفحه بازدهی صندوق شوید:

مراحل محاسبه ضریب بتا

شما در این بخش به بازدهی روزانه صندوق و کل بازار دسترسی خواهید داشت:

مراحل محاسبه ضریب بتا
در گام بعدی باید فایل اکسل بازده روزانه صندوق و بازار را دریافت کنید. در تصویر زیر گزینه مربوط به دریافت فایل اکسل مشخص‌شده است:

دریافت گزارش بازدهی بازار

بعد از دریافت فایل اکسل و مرتبط کردن اطلاعات هر دو ستون، با استفاده از تابع کوواریانس در اکسل (COVAR) باید میزان کوواریانس بین بازده بازار و صندوق را محاسبه کنید. در مرحله بعد ستون‌ بازده روزانه بازار را انتخاب کنید و با استفاده از تابع واریانس در اکسل (VAR)، میزان واریانس بازده بازار را به دست آورید. پس از انجام محاسبات، باید کوواریانس و واریانس را بر هم تقسیم کنید و در انتها مقدار ضریب بتا به دست آورید.
طبق همین روند ضریب بتای صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه، ۹۰ درصد محاسبه‌ شده است. این عدد نشان می‌دهد که ریسک سرمایه‌گذاری در صندوق سرمایه‌گذاری مشترک کارگزاری آگاه کم است و به همین نسبت نیز ممکن است سود کمتری نصیب سرمایه‌گذاران شود. با توجه به مطالب گفته‌شده، سهام صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه، حالت تدافعی دارد و یک درصد توسعه‌پذیری کمتری نسبت به متوسط بازار خواهد داشت.


سخن آخر

ابزارهای مختلفی برای تحلیل سهام بتا منفی بورس جهت سرمایه‌گذاری وجود دارد طبق مطالب ارائه‌شده در این مقاله، ضریب بتا یکی از شاخص‌های تأثیرگذار در تحلیل و تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران به ‌حساب می‌آید. برای محاسبه ضریب بتا منفی سهم شما می‌توانید از نرم‌افزارها و وب‌سایت‌های مختلف استفاده کنید اما نحوه محاسبه آن با استفاده از نرم‌افزار اکسل هم در این مطلب برای شما ارائه شد. سهم‌هایی که بتای منفی دارند، خلاف جهت بازار حرکت می‌کنند و به همین دلیل خرید آن‌ها در دوران رکود، منطقی به نظر می‌رسد.

 

قصد یادگیری و پیشرفت در بورس را دارید؟

از صفر تا صد بورس را توسط بهترین اساتید آموزش ببینید. لطفاً برای کسب اطلاعات کامل‌تر، مشخصات خود را وارد نمایید تا با شما تماس بگیریم.

30 پاسخ به “بتای منفی سهم چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟”

  1. zizi گفت:

    محاسبه بتای آن است که شدت نوسانات سهم رومشخص میکنه

    ۷
  2. ریزان خوشنواز گفت:

    یکی از معیارهای ساده و شناخته شده برای دانستن نوسان پذیری یک سهم، محاسبه بتای آن است که شدت نوسانات سهم رومشخص میکنه

    ۱۴
  3. مهدی گفت:

    بتا ،شدت نوسانات سهم رو مشخص می کنه...
    از ۱ بالاتر نوسانات قوی تری از میانگین بازار
    از پایین تر نوسانات کمتر و ضعیف تر از میانگین بازار

    ۱۰
  4. KU3138 گفت:

    یکی از معیارهای ساده و شناخته شده برای دانستن نوسان پذیری یک سهم، محاسبه بتای آن است. بتا (β) معیاری آماری است که از طریق مقایسه بازده سهام با بازده شاخص بازار سنجیده می‌شود. این ضریب، بر اساس داده‌های تاریخی ارزش دارایی‌ها بدست آمده و معرف میزان ریسکی است که سرمایه‌گذار با داشتن آن دارایی نسبت به کل بازار می‌پذیرد. ضریب بتا وسیله‌ای برای ارزیابی ریسک و بازده یک سهم خاص یا سبدی از سهام در جریان حرکت کلی بازار است.
    باتشکر از رهنمایهاتون رفته رفته با وجود شما یک سهامدار باتجربه میشیم،

    ۱۵
  5. حسین گفت:

    بتا (β) معیاری آماری است که از طریق مقایسه بازده سهام با بازده شاخص بازار سنجیده می‌شود. این ضریب، بر اساس داده‌های تاریخی ارزش دارایی‌ها بدست آمده و معرف میزان ریسکی است که سرمایه‌گذار با داشتن آن دارایی نسبت به کل بازار می‌پذیرد. ضریب بتا وسیله‌ای برای ارزیابی ریسک و بازده یک سهم خاص یا سبدی از سهام در جریان حرکت کلی بازار است. بتای بازار یک است؛ هر سهمی که بتای آن بیشتر از یک باشد، نوسان‌پذیری آن از متوسط نوسان‌پذیری بازار بیشتر است. در نقطه مقابل، هر سهمی که بتای آن کمتر از یک باشد، نوسان‌پذیری پایینی دارد.

    ۱۷

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عدد را وارد کنید:

1 2 3 6