ضریب بتا چیست و چگونه از آن در معاملات بورسی استفاده کنیم؟

  • ۱۵ مهر ۱۳۹۶
  • ۶۶ نظر
  • ۳۳۲۹۳ مشاهده
چگونگی محاسبه ضریب بتا

همه سرمایه‌گذاران برای ورود به هر بازاری، نیاز به داشتن دانش و تخصص لازم برای حضور در آن بازار دارند؛ زیرا به‌منظور خرید و فروش سهام شرکت‌های بورسی، باید عملکرد این شرکت‌ها مورد ارزیابی قرار بگیرد و برای ارزیابی عملکرد شرکت‌ها، می‌توان از ضریب بتا بهره‌مند شد. این ضریب معیاری آماری است که سرنخی را به سرمایه‌گذاران درمورد نوسان‌پذیری می‌دهد و از طریق مقایسه بازده سهام با بازده شاخص بازار سنجیده می‌شود. میزان اهمیت ضریب بتا و تأثیر آن در اندازه‌گیری میزان سودآوری سهام‌داران، بهانه‌ای شد تا در این مطلب نگاهی به چگونگی استفاده و محاسبه ضریب بتا داشته باشیم.

چگونه ضریب بتا را محاسبه کنیم؟

Beta Coefficient یا ضریب بتا، میزان ریسک سیستماتیک سبد سهام را نسبت به ریسک پرتفوی بازار محاسبه می‌کند و نشانگر نوسان قیمتی سهم، در مقایسه با شرایط کلی بازاری است که در آن فعالیت می‌کند. فرمول محاسبه ضریب بتا به شرح زیر است: ضریب بتا از تقسیم کوواریانس بین بازدهی دارایی و بازدهی بازار بر واریانس بازار به دست می‌آید که در ادامه نمایش داده شده است.

فرمول ضریب بتا

فرمول محاسبه ضریب بتا ذکر این نکته حائز اهمیت است که ضریب بتا از طریق مقایسه بازدهی سهام شرکت‌های بورسی با بازدهی شاخص بازار محاسبه می‌شود و ضریب بتای بازار همیشه یک است.

چگونه ضریب بتا را تفسیر کنیم؟

فعالان بازار سرمایه برای استفاده از ضریب بتا در معاملات خود، باید نسبت به کاربرد آن اطلاعات کامل داشته باشند. با توجه به این موضوع، درصورتی‌که بتای سهمی برابر با یک باشد، می‌توان گفت تغییرات قیمت این سهام مطابق با حرکت بازار خواهد بود. در نتیجه اگر وضعیت کلی بازار سرمایه مثبت باشد، به احتمال بسیار زیاد وضعیت سهام این شرکت بورسی نیز وضعیتی مثبت خواهد داشت.

اگر بتای سهمی بزرگ‌تر از یک باشد، در چنین شرایطی افزایش یا کاهش قیمت آن سهم، بیشتر از تغییرات بازار خواهد بود. در بازار سرمایه چنین سهامی را تهاجمی می‌نامند و خرید و فروش آن، ریسک بالاتری را نسبت به دیگر سهام شرکت‌های بورسی دارد. از طرفی اگر بتای سهمی کوچک‌تر از یک و بزرگ‌تر از صفر باشد، تغییرات قیمت سهام این شرکت‌های بورسی نیز کوچک‌تر از روند کلی بازار خواهد بود؛ در بازار سرمایه، این‌گونه سهام را تدافعی می‌نامند. درصورتی‌که بتای سهمی برابر با صفر باشد، حرکت قیمتی آن، هیچ‌گونه همبستگی با حرکت و روند کلی بازار ندارد و درصورتی‌که بتای سهم کوچک‌تر از صفر باشد، حرکت قیمت سهم، خلاف جهت روند کلی بازار است. با توجه به این موضوع، هرگاه سهمی بتای بزرگ‌تری داشته باشد، پتانسیل بیشتری برای بازدهی دارد اما ممکن است از ریسک سیستماتیک بالایی نیز برخوردار باشد. براساس تجربه، سهمی که ضریب بتای بالایی دارد، در زمان پایین آمدن قیمت‌ها، برای معامله گزینه بسیار مناسبی محسوب می‌شود چون با کاهش ریسک سیستماتیک، قیمت سهم با شتاب بیشتری بالا می‌رود.

از طرفی دیگری می‌توان ضریب بتا را برای یک صنعت خاص محاسبه کرد.  با محاسبه ضریب بتا برای یک صنعت خاص، تا حدودی می‌توان میزان بازدهی یک سرمایه‌گذاری را پیش‌بینی نمود. برای مثال درصورتی‌که بتای سهمی ۱/۵ باشد، به این معنا است که این سهم ۵۰ درصد بیشتر از متوسط بازار توسعه‌پذیر است و یا درصورتی‌که بتای سهمی ۰/۸۵ باشد، به این معنا است که این سهم ۱۵ درصد کمتر از متوسط بازار توسعه‌پذیر است. اگر ضریب بتای شاخص یک صنعت ۱/۱ باشد، در صورت رشد شاخص کل بورس در یک بازه زمانی، شاخص صنعت موردنظر نیز می‌تواند به میزان ۱۰ درصد بیشتر رشد کند. وقتی‌که بتای سهمی ۲ باشد و بازار ۱۰ درصد رشد داشته باشد، قیمت این سهام ۲۰ درصد رشد خواهد داشت.  در نتیجه این مطلب می‌توان دریافت که سرمایه‌گذارانی که ریسک‌پذیری پایینی دارند، باید بر روی سهامی سرمایه‌گذاری کنند که بتای پایین دارند و بالعکس سرمایه‌گذارانی که تمایل به سودآوری بیشتر دارند و از ریسک‌پذیری بالایی نیز برخوردار هستند، می‌توانند در سهامی با ضریب بتای بالا، سرمایه‌گذاری نمایند.

نمونه‌ای از چگونگی محاسبه ضریب بتا

برای محاسبه ضریب بتا، ابتدا باید بازده روزانه سهام موردنظر و کل بازار را از سایت‌های معتبر استخراج کنید. اگرچه برخی از نرم‌افزارها و وب‌سایت‌ها، ضریب بتا را محاسبه می‌کنند اما درصورتی‌که خودتان قصد محاسبه این ضریب را برای بازه زمانی مشخص داشته باشید، می‌توانید از نرم‌افزار اکسل استفاده کرده و ضریب بتای هر سهم را به‌راحتی محاسبه کنید که در ادامه مثالی از چگونگی محاسبه آن بیان شده است.

به‌منظور دسترسی به اطلاعات سهم موردنظر، می‌توانید به وب‌سایت مرکز پردازش اطلاعات ایران مراجعه کرده و اطلاعات موردنیاز خود را جمع‌آوری نمایید. همان‌طور که گفته شد در این سایت، ضریب بتای هریک از شرکت‌های بورسی محاسبه شده است.

در ادامه به محاسبه ضریب بتای صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه می‌پردازیم. برای این موضوع در وبسایت مرکز پردازش اطلاعات ایران، صندوق مشترک آگاه را انتخاب کرده و وارد صفحه آن شوید.

اطلاعات صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه سپس باید به وب‌سایت صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه مراجعه کرده و وارد صفحه بازدهی صندوق شوید. اطلاعات صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه دراین بخش شما به بازدهی روزانه صندوق و کل بازار دسترسی دارید. اطلاعات صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه

در بخش بعدی باید فایل اکسل بازده روزانه صندوق و بازار را دانلود کرده و از این طریق فایل اکسل در دسترس شما قرار خواهد گرفت. در تصویر زیر گزینه‌ای که با استفاده از آن می‌توان فایل اکسل را دانلود کرد، برای شما مشخص شده است.

اطلاعات صندوق سرمایه‌گذاری آگاه

پس از دانلو د فایل اکسل مربوطه و مرتبط کردن اطلاعات هر دو ستون، با استفاده از تابع کوواریانس در اکسل (COVAR) باید میزان کوواریانس بین بازده بازار و صندوق را محاسبه نمایید و در مرحله بعد ستون‌ بازده روزانه بازار را انتخاب کرده و با استفاده از تابع واریانس در اکسل (VAR)، میزان واریانس بازده بازار را به‌دست آورید. پس از انجام محاسبات، باید کوواریانس و واریانس را بر هم تقسیم کرده و در انتها مقدار ضریب بتا به دست آورید. طبق همین روند ضریب بتای صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه، ۰/۹۰ محاسبه‌شده است. این عدد نشان می‌دهد که ریسک سرمایه‌گذاری در صندوق سرمایه‌گذاری مشترک کارگزاری آگاه کم است و به همین نسبت نیز ممکن است سود کم‌تری نصیب سرمایه‌گذاران شود. با توجه به مطالب گفته شده، سهام صندوق سرمایه‌گذاری مشترک آگاه، حالت تدافعی دارد و ۰/۱ درصد توسعه‌پذیری کمتری نسبت به متوسط بازار خواهد داشت.

جمع‌بندی

محاسبه ضریب بتا، تنها یکی از شاخص‌های تأثیرگذار در تصمیم‌گیری فعالان بازار سرمایه است؛ سرمایه‌گذاران برای دست یافتن به سودآوری مناسب باید از شاخص‌های تأثیرگذار دیگر نیز در تصمیم‌گیری‌های خود و همچنین در تحلیل‌های تکنیکال و بنیادی استفاده نمایند تا از این طریق بتوانند ریسک معاملات بورسی خود را به حداقل رسانند. در پایان ذکر این نکته لازم است که سرمایه‌گذاران برای تشکیل سبد سهام خود، باید ضریب بتای شرکت‌های موردنظر را محاسبه نمایند. زیرا این ضریب می‌تواند نمای کلی از وضعیت شرکت را در بازار نمایش دهد و آنها از این طریق می‌توانند به‌درستی سبد سهام خود را مدیریت کنند.

آیا از کارگزار خود تخفیف نقدی کارمزد، وام قرض‌الحسنه و یا اعتبار دریافت می‌کنید؟

کارگزاری آگاه به تمام مشتریان خود این خدمات را ارائه می‌کند. برای کسب اطلاعات بیشتر، فرم ذیل را تکمیل نمایید تا با شما تماس بگیریم.

66 پاسخ به “ضریب بتا چیست و چگونه از آن در معاملات بورسی استفاده کنیم؟”

  1. AG4980 گفت:

    دانستن ضریب بتا بخصوص دربحث صندوق های سرمایه گذاری ازمباحث کلیدی سرمایه گذاری میباشد.

    ۰
  2. مهدی گفت:

    سلام ممنون از مطلب کاملتون
    الان ضریب بتا رو برای چه بازه ای زمانی محاسبه کردید؟

    ۰
  3. agah01454 گفت:

    مطالب رو به زبان ساده تر بیان نمائید ممنون از نرم افزار آسا.

    ۱
  4. AG8081 گفت:

    آخه این چه وضعشه ؟!! امروز ( ۱۶ / ۷ / ۹۶ ) اقدام به خرید سهم ولشرق کردم که در کمال تعجب خطایی مسخره تحویلم داد و سفارشم ثبت نشد و از صف خرید جاموندم , این هم عکس خطایی که داد :
    http://uupload.ir/files/3pwh_0.jpg

    صبح نشستیم منتظر تا راس ساعت ۸ و ۳۰ ثبت سفارش کنیم آخرشم اینجوری
    ,امیدوارم مورد پیگیری قرار بگیره

    ۰
    • Agah گفت:

      سلام
      کلیه مواردی که اعلام می فرمایید بررسی و پیگیری می شود. با توجه به اینکه برای عرضه های اولیه اعمال قوانینی که بورس اعلام می کند، الزامی است، در برخی مواقع این قوانین در روز پس از عرضه ایجاد مشکل می کند. از این بابت پوزش می طلبیم و تلاش خواهیم کرد، در این خصوص اقدامات مقتصی صورت پذیرد.

      ۰
  5. om1360 گفت:

    با سلام و سپاس از اطلاعات مفیدتون .
    آیا این امکان وجود دارد که گزینه ای به نام ضریب بتا هم مانند ای پی اس و پی به ای در مشخصات شرکت ها اعمال شود؟

    ۰

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

عدد را وارد کنید:

1 2 3 7