نگاهی به بازده و ریسک در سرمایه‌گذاری (۲)

  • ۴ تیر ۱۳۹۶
  • Agah
  • ۳۳ نظر
  • ۱۲۱۶۶ مشاهده
نگاهی به بازده و ریسک در سرمایه‌گذاری (۲)

در مبحث نگاهی به بازده و ریسک در سرمایه‌گذاری (۱) به معرفی عناوین بازده و ریسک پرداختیم و گفتیم که ریسک می‌تواند یک سهم و صنعت خاص و یا کل بازار را تحت تأثیر قرار دهد. به ریسکی که خارج کنترل افراد بوده و کل صنعت و یا بازار را دربرمی گیرد ریسک سیستماتیک گویند و ریسکی که مربوط به یک صنعت خاص و یا یک سهم خاص است ریسک غیر سیستماتیک گویند که به شرایط مقتضی آن صنعت و حتی تصمیمات مدیران شرکتی که مالک سهام آن هستیم معطوف است.

برای مثال سبد سهامی را در نظر بگیرید متشکل از سهم یک شرکت خودرویی، شرکت صنایع غذایی، پتروشیمی و یک شرکت دارویی. وضعیت تک‌تک این سهام و خطرات و فرصت‌هایی که برای آن‌ها وجود دارد و منجر نوسان قیمت هرکدام از آن‌ها به‌طور مجزا می‌شود ریسک غیرسیستماتیک است مثلاً انتشاری خبری مبنی بر تصمیم اشتباه مدیرعامل شرکت دارویی در تأمین مالی شرکت منجر به افزایش ریسک مالی شرکت و کاهش قیمت سهم شرکت در بازار سرمایه گشته و از طرفی انعقاد قرارداد در شرکت فولاد موجب افزایش قیمت سهم در بازار سرمایه شده است. هردوی این تغییرات و جنس ریسک آن‌ها از نوع غیرسیستماتیک است.

در زمان انتشار اخبار مربوط حمله تروریستی گروه تروریستی داعش به مجلس و حرم امام خمینی در تهران، شاخص بورسی بازار سرمایه رشد منفی و اکثر سهم‌ها در صف فروش قرار گرفتند که درنتیجه آن تمام سهم‌های سبد ما دچار نزول شدند که به آن ریسک سیستماتیک گویند.

به‌منظور مقابله با ریسک غیرسیستماتیک می‌توان از نظریه پرتفوی مارکوییتز و سایر روش‌های تعدیل و مدریت ریسک پرتفوی بهره جست که مبنای آن تنوع‌بخشی به صنایع سبد سهام است.

 اگر سبدمان متشکل از سهم یک شرکت خودرویی، یک شرکت تولید قطعات یدکی خودرو و یک شرکت دوده صنعتی (لاستیک‌سازی) باشد، علی‌رغم ظاهر تنوع سهم در سبد، همه سهام از یک خانواده بوده و در صورت وقوع رویدادی تأثیرگذار برای صنعت خودرو تمامی سهم‌ها تحت تأثیر قرار می‌گیرند. در الگوی مدیریت مدرن پرتفوی مارکوییتز عناصری همچون بازده سهم‌ها، انحراف معیار هر سهم (همان ریسک سهم‌ها) و کوواریانس سهم‌ها که همان میزان و نوع رابطه و همبستگی بین سهم‌ها است موردتوجه قرار می‌گیرد.

با تشکیل سبدی از صنایع غیر مرتبط با یکدیگر می‌توان نسبت به تعدیل این ریسک اقدام نمود اما همچنان ریسک سیستماتیک باقی خواهد ماند که در ادامه روش‌های محاسبه بازده و ریسک هر سهم و کل پرتفوی بیان خواهد شد.

بازده سهم در زمان مالکیت ما و بازده کل سهم در طول سال مالی به ترتیب زیر محاسبه خواهد شد:

نگاهی به بازده و ریسک در سرمایه‌گذاری (۲)

نحوه محاسبه بازده سهم در زمان مالکیت سرمایه گذار

 

نگاهی به بازده و ریسک در سرمایه‌گذاری (۲)

نحوه محاسبه بازده کلی سهم

بازده سرمایه‌گذاری ما صرفاً جهت محاسبه سود سرمایه‌گذاری ما در یک اوراق است و آنچه در محاسبات ریسک اهمیت دارد، بازده کل سرمایه‌گذاری است.

 

ریسک

برای ریسک تعاریف متعددی بیان‌شده است که ازجمله آن‌ها می‌توان به:

زیان بالقوه قابل‌اندازه‌گیری، شانس و احتمال ضرر و زیان و در تعریفی دیگر در فرهنگ مدیریت رهنما برای معرفی ریسک آمده است: «ریسک عبارت است از هر چیزی که حال یا آینده دارایی یا توان کسب درآمد شرکت، موسسه یا سازمانی را تهدید می‌کند».

ریسک هر سهم را می‌توان با استفاده از رابطه­ زیر محاسبه کرد که در آن ri معرف بازده واقعی، ̅r نماد میانگین بازده و n تعداد دوره‌های موردمطالعه است.

Ϭ = [Σ (ri – r̅)/n ]۱/۲

برای نمونه ریسک یک سهم را که بازدهی آن در چند سال گذشته در اختیار هست را باهم محاسبه می‌کنیم:

سال۱۲۳۴۵۶
بازده%۱۰%۱۳%۱۵%۱۴

توجه داشته باشیم که سال اول سالی مالی بوده که مبنای محاسبات ما قرار می‌گیرد مثلاً بازده سهم در سال ۱۳۸۰ که در اینجا آن را بازده سهم سال ۱ در نظر می‌گیریم و به ترتیب سال ۱۳۸۱ سال ۲ و… است.

سالriri – r̅)۲)(Σ(ri – r̅Σ(ri – r̅)/nΣ(ri – r̅)/n ]۱/۲]
۱%۱۰%۱۱٫۳۳۱٫۷۶۴۹٫۲۸۸٫۲۱۲٫۸۶
۲%۱۳۲٫۷۸
۳%۱۵۱۳٫۴۶
۴۵٫۴۲
۵۱۸٫۷۴
۶%۱۴۷٫۱۲

نگاهی به بازده و ریسک در سرمایه‌گذاری (۲)به ترتیب از راست به چپ بازده‌ها (ri) را جمع کرده و به تعداد سال (۶) تقسیم می‌کنیم تا میانگین بازده این سهم در این ۶ سال به دست آید که برابر مقدار ۱۱٫۳۳% به‌طور میانگین است. سپس در ستون بعدی تک‌تک بازده‌ها را از بازده میانگین (r̅) کسر کرده و هرکدام را به توان ۲ می‌رسانیم در ستون بعدی مجموع آن‌ها را محاسبه کرده و در ستون بعد به تعداد آن یعنی عدد ۶ تقسیم می‌کنیم. در ستون آخر از عبارت به‌دست‌آمده جزر می‌گیریم و عدد حاصل‌شده همان انحراف معیار یا ریسک سهم موردنظر ما در بازه ۶ سال گذشته است.

شایان‌ذکر است مراحل طی شده، مراحل محاسبه انحراف معیار است که از یک‌رویه آماری پیروی می‌کند و منطق اقتصادی قابل توجیهی برای انجام آن‌ها وجود ندارد.

از عناصر تشکیل‌دهنده مدل مدرن پرتفوی مارکوییتز به شرح محاسبه بازده و ریسک (انحراف معیار) پرداختیم و در ادامه به مقوله کوواریانس می‌پردازیم.

کوواریانس بین دو عدد به معنای رابطه و همبستگی بین دو عدد است مثلاً وقتی کوواریانس دو عدد مثبت است آن دو عدد باهم رابطه مستقیم داشته و با افزایش یکی، دیگری هم افزایش و با کاهش یکی دیگری نیز کاهش می‌یابد. کوواریانس منفی به معنای رابطه عکس بین آن دو عدد است و با کاهش یکی دیگری افزایش می‌یابد و بالعکس و در آخر کوواریانس صفر (۰) بین دو عدد به معنای این است که این دو عدد هیچ رابطه و همبستگی باهم نداشته و در صورت تغییر یکی، دیگری تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد.

از این قاعده آماری می‌توان به‌منظور مدیریت ریسک سبد سهام خود بهره جست به‌این‌ترتیب که مجموعه سبد سهامی تشکیل می‌دهیم که بسته به نوع سیاست‌گذاری ما، اجزای آن دارای کوواریانس منفی و یا صفر باشند تا در برابر ریسک سیستماتیک، ریسکی تعدیل‌شده با بازده ای موردقبول داشته باشیم.

محاسبه ریسک یک سهم را با استفاده از سابقه بازدهی آن در شش سال گذشته­ باهم مرور کردیم، اینک فرض می‌کنیم که با خرید سهمی دیگر اقدام به تشکیل سبدی کوچک کردیم که برای محاسبه­ ریسک سبد خود به‌این‌ترتیب عمل خواهیم کرد.

محاسبه ریسک سبد سهام:

فرض کنید سبدی داریم متشکل از ۲ سهم A و B که به ترتیب انحراف معیار (ریسک) هرکدام برابر Aϭ و Bϭ و وزن نسبی WA و WB (سهم هرکدام از سهم‌ها در تشکیل سبد سهام مثلاً نسبت ۵۰% سهم A و ۵۰% سهم B) و ضریب همبستگی ρ باشند.

ریسک سبد سهام ما از رابطه زیر محاسبه می‌شود:

Ϭp = (WA۲. ϭA۲ + WB۲. ϭB۲ + ϭ ۲ A ϭB ρ)۱/۲

توجه داشته باشیم که شاید مانتوانیم میزان ریسک سهم‌ها را تغییر دهیم اما با انتخابی درست می‌توانیم میزان ریسک سبد را به حداقل برسانیم؛ که در اینجا ضریب ρ از اهمیت برخوردار است هر چه ضریب همبستگی (با کوواریانس اشتباه نگیریم، کوواریانس میزان همبستگی بین دو سهم است اما ρ ضریب همبستگی بین آن دو است که عددی بین ۱- تا ۱+ است و کوواریانس بین دو سهم با استفاده از همین ضریب محاسبه می‌شود) به ۱- نزدیک‌تر باشد ریسک سبد کمتر می‌شود.

در سال ۱۹۵۲ هنری مارکوییتز از مدلی به نام مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای سخن گفت که بعدها توسط افرادی ازجمله ویلیام شارپ تکامل یافت و به‌عنوان مدلی برای محاسبه بازده و ریسک اوراق بهادار پرمخاطره نام‌گذاری شد که به‌اختصار آن را به نام مدل CAPM می‌شناسیم.

این مدل با محاسبه ضریب B نسبت به مقایسه ریسک دارایی با ریسک سیستماتیک بازار اقدام می‌کند؛ به‌عبارت‌دیگر میزان حساسیت بازده دارایی به بازده بازار را محاسبه می‌کند و با استفاده از رابطه زیر به دست می‌آید.

نگاهی به بازده و ریسک در سرمایه‌گذاری (۲)

محاسبه ضریب بتا

بازده سهم Ri

بازده بازار Rm

فرض کنید ضریب B برای دارایی خاصی ۱٫۵ تعیین گردد، این بدین معناست که زمانی که بازده بازار ۴+ % باشد بازده دارایی به میزان ۱٫۵ برابر آن یعنی ۶+% است و زمانی که بازده بازار ۱- % است، بازده دارایی ۱٫۵- % است.

مدل دیگر، مدل قیمت‌گذاری آربیتراژ (APT) است. آربیتراژ به‌تنهایی در اقتصاد به معنای استفاده از تفاوت قیمت یک کالا در دو بازار و یا حتی در یک بازار در دو بازه­ی زمان متفاوت است.

مدل قیمت‌گذاری آربیتراژ بازدهی را به‌صورت یک رابطه خطی با چند متغیر کلان اقتصادی موردبررسی قرار می‌دهد که بنا به عقیده‌ی تعدادی از اقتصاددانان استفاده از این روش بر روش CAPM ارجحیت دارد، چراکه روش CAPM تنها ضریب B را موردبررسی قرار می‌دهد درحالی‌که روش (APT) بامطالعه متغیرهای کلان اقتصادی نسبت به ارزیابی بازده و ریسک دارایی اقدام می‌کند.

جمع‌بندی

در این مطلب عنوان کردیم برای بررسی ریسک و بازده یک سبد سهام می‌توان از سه روش: نظریه مدرن مارکوییتز (MPT)، مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای (CAPM) و مدل قیمت‌گذاری آربیتراژ (APT) استفاده کرد که نظریه CAPM تکامل‌یافته نظریه مدرن مارکوییتز (MPT) است و بنا به نظر عده‌ای از اقتصاددانان مدل قیمت‌گذاری آربیتراژ (APT) به جهت جامعیت آن در بررسی عوامل تأثیرگذار بر ریسک دارایی، از قابلیت بهتری نسبت به CAPM برخوردار است. علاقه‌مندان جهت مطالعه بیشتر می‌توانند به کتاب مهندسی مالی و مدیریت ریسک دکتر رضا راعی مراجعه فرمایند.

33 پاسخ به “نگاهی به بازده و ریسک در سرمایه‌گذاری (۲)”

  1. AG5970 گفت:

    سلام
    برای محاسبه بازده و ریسک یک سهم حداقل اطلاعات چند سال لازم است؟

    ۰
    • Bashgah گفت:

      با سلام
      بسته به نوع بررسی، تحلیل و تایم فریم ما متفاوت هستش. مثلا برای یک تحلیل کوتاه مدت و نوسان گیری شاید بازه زمانی به سال هم نرسد و فرضا ۹ ماه اخیر بررسی شود و در تحلیل های بلند مدت تایم فریم ما سالیانه باشد و دوره زمانی بسیار طولانی را بررسی کند. اما موضوعی که باید به خاطر داشته باشیم این هست که هرچه تایم فرم و تعداد دوره های مورد بررسی بلندتر و بیشتر باشد، اعتبار تحلیل بیشتر است.

      ۱
  2. agah53720 گفت:

    از خداوند منان آرزوی موفقیت روز افزون شما را خواستارم

    ۱
  3. agah07968 گفت:

    عالی بود
    نرخ بهره هم میشه جواب سوال این هفته در رابطه با بازده سهم در طول سال مالی D:

    ۰
  4. agah09796 گفت:

    با سلام و عرض ادب و سپاس از زحماتی که در جهت افزایش اطلاعات مشتریان متحمل می شوید. برای محاسبه ضریب بتا، Bi، در مدل CAMP، بازده بازار، Rm، و بازده دارایی، Ri به چه صورت محاسبه می شود، آیا ارتباطی با بازده سرمایه گذاری ما و سرمایه گذاری کل که در ابتدای مقاله به آن پرداختید دارد؟
    اگر امکان دارد به محاسبه بازدهی از مدل آربیتراژ از طریق رابطه ریاضی نیز اشاره بفرمایید
    با سپاس مجدد

    ۰
    • Bashgah گفت:

      سلام
      دوست گرامی موضوع بازده و ریسک بازار و نیز مقایسه آن با بازده سرمایه‌گذاری، بحث مفصلیست که انشاالله در آینده به آن بیشتر می پردازیم
      ولی چنانچه تمایل دارید که در این حوزه بیشتر مطالعه نمایید می توانید به کتب مالی (کتاب مدیریت مالی- دکتر رضا تهرانی) مراجعه نمایید.

      ۰
  5. zahraahmadifar@yahoo.com گفت:

    سلام:

    توضیحات اگر مصورباشد بهتر است

    ۰
  6. AG4655 گفت:

    با سلام آیا میتوان مثال یک مورد واقعی باشد و پس از محاسبات ،نحوه ی استفاده از آن و درستی آن در بازار واقعی مقایسه گردد بنظرم اینطوری بیشتر مطلب جا می افتد. با تشکر

    ۰
    • Bashgah گفت:

      سلام
      دوست گرامی در خصوص چگونگی استفاده از فرمولها در مطلب مثال آورده شده است.
      البته سعی می کنیم برای یادگیری بیشتر در مسابقات بآشگاه نیز نمونه سوالاتی مطرح کنیم.

      ۰
  7. agah08660 گفت:

    سلام. مدتی است در برخی سوالات باشگاه از منبع آموزشی که به کمک آن پاسخ سوال به دست می آید در کنار سوال خبری نیست.
    لطفا راهنمایی بفرمایید که پاسخ این دسته سوالات را از چه طریقی باید یافت؟

    ۰
    • Bashgah گفت:

      سلام
      برای پاسخ به این سوالات میبایست به منابع معتبر دیگر همچون جستجو در سایت های معتبر، مطالعه کتب و بخشنامه های سازمان بورس٫ مراجعه فرمایید.

      ۰
  8. حسین گفت:

    با سلام
    برای محسابه ریسک سهام، اشاره کردید که ضریب همبستگی بین ۱- تا ۱ است.
    عدد دقیق آن را چطور محاسبه کنیم؟

    ۰
    • Bashgah گفت:

      سلام
      دوست گرامی، فرمول محاسبه ضریب همبستگی به شرح ذیل است:

      بعنوان مثال
      فرض می کنیم مقادیر X و Y مربوط به بازده ۲ سهم در ۵ دوره زمانی است. همانطور که مشاهده می شود با افزایش مقادیر X مقادیر Y نیز افزایش می یابد و با کاهش آن مقادیر Y نیز کاهش می یابد و این رابطه در همه موارد صادق است. در این جا با قرار دادن مقادیر در فرمول مقدار ضریب همبستگی(r) برابر ۰٫۹۹ بدست آمده که بسیار نزدیک به مقدار ۱ است و می توانیم نتیجه بگیریم که مقدار همبستگی بسیار بالا است.

      ۱
  9. agah09969 گفت:

    با سلام و عرض ادب
    د ر مور د سوال۹۶۰۴۰۲۸ -تخصصی-بازدهی سرمایه گذاری در قیمت خرید و فروش محاسبه کارمزد عنوان نشده و به همین خاطر سوال کامل نیست.و کارمزد همیشه با توجه به کل مبلغ حاصل از خرید و فروش حتما محاسبه میشود
    کسانی که جواب را با توجه به کارمزد محاسبه کرده اند جواب کامل تری بدست آورده اند.و هدف طرح سوال نیزچون بیشتر جنبه آموزشی دارد.بهتر است جواب کامل تر را نیز در نظر بگیرید.
    با تشکر

    ۰
    • Bashgah گفت:

      سلام
      دوست عزیز در مطلب بازدهی و ریسک، اشاره به محاسبه کارمزد نشده،
      در منابع دیگر(کتاب مالی-رضاتهرانی) نیز کارمزد محاسبه در نظر گرفته نمی شود.
      شاید بتوان بازده سرمایه‌گذاری با کسر کارمزد و هزینه ها را "خالص بازده سرمایه‌گذاری" نامید ولی بر اساس در منابع به چنین چیزی اشاره نشده است.
      چنانچه در کتاب یا مقاله ای برای ریسک و بازده، کارمزد نیز محاسبه شده است، لطفاً عنوان آن کتاب یا مقاله را اعلام بفرمایید.
      با تشکر

      ۰
  10. Salhivand گفت:

    با سلام ،مطلب بسیار فنی و آموزشی بود ،انشاا... مورد استفاده استفاده کنندگان از سیستم آگاه شود.

    ۰
  11. agah40243 گفت:

    درود
    توی فرمولها چند تا اشتباه هست. لطفا بررسی و اصلاح کنید.

    ۰
  12. محمد رضا گفت:

    در حال حاضر بهترین سرمایه گذاری و جهت حفظ ارزش پول بهترین گزینه بازار بورس می باشد

    ۰
  13. لیلا گفت:

    لطفا دوره های حضوری را با تعداد بیشتری در ماه تکرار کنید.

    ۰
    • agah5 گفت:

      سلام دوست گرامی
      ممنون از اینکه نظرات خود را برای بهبود خدمات به ما ارسال می‌کنید.
      پیشنهاد شما را بررسی و صورت امکان اجرا خواهیم کرد.
      با تشکر

      ۰
  14. AP1535 گفت:

    سلام
    درک فرمولها برایم کمی مشکل هست من ریاضی و حسابم ضعیف بوده ، آیا میتوان بدون درک این موضوع در بازار سرمایه گذاری موفقی داشته باشم?

    ۰
    • agah5 گفت:

      با سلام
      بله شما با سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری می‌توانید در میان مدت و بلند مدت بازدهی خوبی کسب کنبد.

      ۰
  15. AS6103 گفت:

    خیلی ممنون
    لطفا در مورد امید ریاضی هم توضیح دهید.

    ۰
  16. AU0902 گفت:

    به‌منظور مقابله با ریسک غیرسیستماتیک می‌توان از نظریه پرتفوی مارکوییتز و سایر روش‌های تعدیل و مدریت ریسک پرتفوی بهره جست که مبنای آن تنوع‌بخشی به صنایع سبد سهام است بهره حست

    ۰
  17. AW2842 گفت:

    خوب بود،انشالله در ادامه و با مقالات بیشتر کمی گنگ بودن مطالب برطرف بشه،البته نیاز به مطالعه منابع جامع در این موضوع مهم هست،،تو فرمول محاسبه ریسک هم یک عدد دو،مربوط به توان جا افتاده فکر کنم،موفق و پیروز باشید

    ۰
  18. AW3216 گفت:

    سلام
    این گونه مقالات بسیار مفید هستند و مخصوصا دید ما که تقریبا تازه واردیم را به بازار سرمایه باز مینماید ای کاش بیشتر از این گونه مقالات در وبلاگ درج گردد چون تاثیر آموزشی فوق العاده ای دارد.

    ۰
  19. AW3216 گفت:

    یک سوال از آگاه محتر چگونه میتوانیم مقالات ویا ترجمه های خودمون را برای درج در وبلاگ به شما ارسال کنیم؟

    ۰
  20. AU3172 گفت:

    سلام
    این مطالب خیلی خوب هستند برای یادگیری بیشتر در خصوص مدیریت ریسک های سیستماتیک چکار باید کرد

    ۰
    • Agah گفت:

      سلام و وقت بخیر
      از شما بابت پیام ارسال شده سپاسگزاریم.
      برای مطالعه بیشتر در خصوص انواع ریسک‌ها به مطالب موجود در بلاگ بآشگاه مشتریان مراجعه نمایید. انشاالله درخصوص این نوع از ریسک در آینده مطالب بیشتری در بلاگ بآشگاه قرار خواهد گرفت.

      ۰
  21. BF0424 گفت:

    سلام
    بسیار سپاسگزارم از آموزش مطالب مفید در این زمینه. لطفا درخصوص محاسبه بازه یک سهم نیز آموزش کاربرتری همراه با مثال قرار دهید.

    ۰

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عدد را وارد کنید: