نرخ دلار؛ تاثیرپذیری و تاثیرگذاری

تغییرات نرخ ارز و مخصوصاً دلار، همواره تاثیراتی را بر اقتصاد جوامع مختلف از جمله ایران داشته است. از طرف دیگر این تغییرات، خود متاثر از مباحث اقتصادی و سرمایه‌گذاری است. نرخ ارز از مهم­ترین عوامل موثر بر قیمت سهام در بورس‌­های معتبر جهان است. در این مطلب قصد داریم گذری داشته باشیم بر متغیرهایی که بر نرخ داخلی ارز تاثیر می­‌گذارند و تاثیرپذیری قیمت­‌های بورس اوراق بهادار تهران و به طور کلی اقتصاد ایران از این نرخ را بررسی نماییم.

نرخ ارز را می­‌توان ارزش برابری یک واحد پول خارجی به پول داخلی دانست (رحمانی، ۱۳۹۴). به طور کلی، چالش‌­های سیاسی جهان همانند جنگ­‌های جهانی و تحریم­‌ها، وقایع و پدیده­‌های اقتصادی نظیر رکود، رونق و تورم و قیمت­‌های جهانی مثل قیمت طلا، عوامل اجتماعی مانند افزایش جمعیت و رواج مصرف­‌گرایی و حتی عوامل فرهنگی، بر نرخ برابری واحد پول آن کشور با واحد پول دیگر مناطق جهان تاثیر به سزایی دارد. در کشورهایی که گردش ارز در آنها آزاد است و دولت و بانک مرکزی در تعیین نرخ ارز دخالتی ندارند، عرضه و تقاضا قیمت ارز را تعیین می‌­کند. اما در برخی کشورها بنا به ملاحظات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، دولت و بانک مرکزی در تعیین نرخ ارز تاثیر بسیار دارند و یک نظام کنترلی را شکل می­‌دهند.

در علم اقتصاد پایین نگه‌داشتن ارزش پولی یک کشور، در صورتی می‌­تواند به بهبود وضعیت اقتصادی آن کشور بیانجامد که تولیدات آن از حالت تک محصولی خارج شود تا کشورهای دارای واحد پول قدرتمندتر جهت خرید کالاهای کشور مذکور ترغیب شوند. این تئوری، سیاست کشور چین در سالیان گذشته برای تصاحب بازارهای جهانی بود که تا حد بسیار زیادی با موفقیت پیاده‌­سازی شد و کالاهای چینی بازارهای جهانی را تصاحب کردند. اما در کشورهای تک محصول نظیر اقتصاد نفت­ محور ایران، تضعیف پول ملی نه تنها باعث افزایش صادرات نمی­‌شود، بلکه در صورت عدم مدیریت صحیح به دلیل افزایش تورم، به کاهش قدرت خرید اقشار مختلف خواهد انجامید. به همین دلیل است که دولت­‌های مختلف با اتخاذ سیاست­‌های ضد تورمی در جهت افزایش قدرت پول ملی برمی‌­آیند که البته این سیاست نیز در زنجیره به هم پیوسته­ علم اقتصاد افزایش بیکاری و رکود را به دنبال دارد.

نرخ دلار، تاثیری پذیری و تاثیرگذاری

رابطه شاخص دلار با قیمت‌های جهانی

در بعد جهانی، بسیاری از تحلیلگران اقتصادی با علم به سقوط ارزش دلار از زمان روی کار آمدن ترامپ، همچنان این واحد پولی را قدرتمندترین ارز جهان می­‌دانند. شاخص جهانی دلار (USD Index) به عوامل مختلفی نظیر تراز تجاری و نرخ بهره در آمریکا و وضعیت سیاسی و اقتصادی کشورهای جهان به‌خصوص کشورهای مالک ۶ ارز یورو(EUR)، ین ژاپن(JPY)، پوند بریتانیا(GBP)، دلار کانادا(CAD)، کراون سوئد(SEK) و فرانک سوییس(CHF) بستگی دارد. از طرفی مواد اولیه جهانی (Commodities) براساس دلار ارزش­گذاری و معامله می­‌شوند. پس تغییر در ارزش ارز پایه (دلار) برقیمت کامودیتی­‌ها تاثیر می­گذارد. دلیل این امر تئوری عرضه-تقاضا در علم اقتصاد است. برای مثال اگر قیمت شمش یک ماده فلزی ۱۵۰ دلار باشد و تقاضا برای خرید آن افزایش یابد، این افزایش تقاضا، کاهش موجودی انبارهای جهانی را به دنبال خواهد داشت. با کاهش موجودی، قیمت شمش به ۱۶۰ دلار افزایش خواهد یافت. در نتیجه­ این افزایش قیمت، خریداران از خرید خود منصرف شده و بار دیگر قیمت به حوالی۱۵۰ دلار باز خواهد گشت. در نتیجه افزایش قدرت دلار سبب کاهش قیمت کامودیتی­‌ها و کاهش قدرت دلار سبب افزایش قیمت کامودیتی­‌ها می­‌شود.

عوامل داخلی تعیین کننده قیمت دلار

در بازار داخلی نرخ ارز به عوامل مختلفی وابسته است. از آن جمله می­‌توان به عوامل سیاسی خارجی همانند تحریم‌­ها، برجام و چالش‌­های منطقه­‌ای با کشورهای عربی، چالش­‌های سیاسی داخلی همچون اعتراضات صنفی، عوامل اقتصادی مختلف مانند کسری بودجه دولت، سیاست­‌های ضدتورمی و تغییر در میزان صادرات شرکت­‌های مختلف تزریق کننده ارز به بازار داخلی نظیر شرکت­‌های پتروشیمی و معدنی، به همراه عوامل روانی و سفته بازی دلالان اشاره کرد. علاوه بر موارد مذکور، اثرهای تقویمی (calendar effect) نظیر عید نوروز، کریسمس و مراسم اربعین، به دلیل افزایش مسافرت­‌های خارجی و و اثر ژانویه (January effect)، به معنی تسویه حساب­‌های دلاری شرکت­‌ها در ماه ژانویه، نرخ حواله درهم به دلیل روابط تجاری گسترده با امارات متحده عربی و نرخ دلار در کشورهای همسایه نظیر سلیمانیه عراق و هرات افغانستان نیز به طور سنتی بر نرخ دلار داخلی تاثیر دارند.

تاثیر قیمت دلار داخلی بر شرکت‌های بورسی

تغییرات قیمت دلار بر روند سودآوری شرکت­‌های حاضر در بورس ایران مخصوصاً شرکت‌های خام فروش پالایشی، معدنی و فلزی تاثیر زیادی دارد. البته باید در نظر داشت که افزایش نرخ ارز و برجسته شدن این نوسانات در چشم عموم جامعه، تهدیدی علیه بازار سهام، به عنوان بازاری موازی و رقیب بازار ارز، به شمار می­‌آید تا باعث هجوم نوسانگیران بازار سهام و انتقال نقدینگی به این بازار می­‌شود.

در حالت کلی، افزایش نرخ ارز بر صنایعی که مواد اولیه، تکنولوژی و تجهیزات تولیدی آنها وارداتی است، نظیر صنایع خودروسازی، دارویی و حمل و نقل تاثیر منفی و بر صنایع صادرات محوری مانند پالایشی و پتروشیمی، معدنی و فلزات اساسی تاثیر مثبتی دارد. برای مثال خودروسازی سایپا، با نماد خساپا، را در نظر بگیرید. اگر این شرکت ورقه­‌های فولادی مورد نیاز برای ساخت بدنه خودروهای خود را با بالا رفتن قیمت جهانی فولاد و افزایش قیمت دلار داخلی، ۳۰% بالاتر از قیمت پیش‌­بینی شده در صورت­‌های مالی خود تامین کند، سود قطعی انتهای سال آنها مستعد تعدیل منفی است. افزایش قیمت مواد اولیه مصرفی وارداتی، افزایش بهای تمام شده کالاهای تولیدی را به‌دنبال دارد و در نتیجه باعث افزایش تورم و کاهش قدرت خرید مصرف کننده می­‌شود.

به‌عنوان مثال دیگر، شرکت توسعه معادن روی (کروی)، در پیش­بینی درآمد حسابرسی شده خود در سال مالی منتهی به ۱۳۹۶/۱۲/۲۹، قیمت هر تن شمش سرب و روی را به ترتیب ۲,۰۰۰ و ۲,۴۰۰ دلار و نرخ برابری ارز برای هر دلار را ۳,۷۰۰ تومان در نظر گرفته است. با توجه به صادرات محور بودن این شرکت و افزایش قیمت جهانی هر تن شمش سرب به ۲,۵۰۰ دلار و هر تن شمش روی به ۳,۴۱۰ دلار در فوریه ۲۰۱۸ و همچنین افزایش قیمت دلار داخلی به ۴,۸۰۰ تومان، می­‌توان انتظار داشت این شرکت تعدیل سود مناسبی را در پیش داشته باشد. به عنوان مثالی دیگر داروسازی اکسیر (دلر) نرخ ارز مبادل‌ه­ای خود برای خرید خارجی را ۳,۳۰۰ تومان و نرخ ارز آزاد برای فروش صادراتی خود را ۳,۸۵۰  تومان در نظر می‌­گیرد و طبیعتاً باید تعدیلاتی را در سود خود بدهد. از گروه پالایشی نیز پالایشگاه نفت بندرعباس(شبندر) نرخ تسعیر ارز خود را ۳,۲۳۹ ریال و پالایشگاه نفت تهران ۳,۳۰۰ تومان را به عنوان نرخ تسعیر ارز خود پیش­‌بینی کرده است.

نتیجه گیری

آنچه مسلم است، نرخ ارز در کشورها باید متناسب با نرخ تورم، افزایش یابد. جلوگیری از افزایش نرخ ارز به تبعیت از نرخ تورم و به بهانه کنترل تورم، اصطلاحاً سبب ارزان شدن واردات و کاهش حاشیه سود کالاهای صادراتی می‌­گردد و این موضوع تولیدات صنایع داخلی و درآمد ملی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. به بیان دیگر قیمت آن را همانند فنری فشرده می‌سازد که در صورت یکباره رها شدن آن، قیمت کالاهای اساسی و جو عمومی جامعه را ملتهب می­‌کند.

از طرفی، افزایش نرخ ارز متناسب با تورم، اگر چه باعث تقویت بخش صادراتی کشور، کاهش قاچاق کالا و افزایش اشتغال می‌­گردد؛ اما با توجه به حجم بالای واردات، اگر رکود حاکم بر بخش تولید با حمایت دولت از بین نرفته و صادرات به شکل سنتی ادامه یابد، تورم افزایش پیدا خواهد کرد. درنتیجه چرخه اشتباهی شکل می­‌گیرد و نرخ تورم و ارز به موازات یکدیگر افزایش و قدرت خرید مردم کاهش می‌­یابد. به نظر می‌رسد نیاز کنونی کشور، ارائه­ یک بسته­ اقتصادی قدرتمند از سوی دولت است که علاوه بر افزایش کنترل شده نرخ ارز به تناسب تورم، اراده لازم برای رونق بخشیدن به صنعت، حمایت از شرکت­‌های صادرکننده واقعی و کمک به جهانی شدن آنها، به همراه بهره‌­گیری از ابزارهایی نظیر بازار بدهی و بازار بین بانکی  را در دستور کار خود داشته باشد تا در یک رابطه برد- برد درآمد ملی را افزایش داده و ثبات اقتصادی به بار آورد.

قصد یادگیری و پیشرفت در بورس را دارید؟

از صفر تا صد بورس را توسط بهترین اساتید آموزش ببینید. لطفاً برای کسب اطلاعات کامل‌تر، مشخصات خود را وارد نمایید تا با شما تماس بگیریم.



43 نظر در مورد مطلب “نرخ دلار؛ تاثیرپذیری و تاثیرگذاری

  1. به دلیل افزایش پله‌ای و مقطعی نرخ ارز می‌توان پیش‌بینی کرد نرخ محصولات شرکت‌های مبتنی بر ارز مانند شرکت‌های معدنی، پتروشیمی و کامودیتی‌ها با افزایش روبه‌رو شود.

  2. سلام خسته نباشید

    من کاربر سطح۵_سهند هستم میخواستم درخواست وام بدم ولی نمیتونم برای من گزینه هاش غیر فعال هستن میخواستم بدونم دلیلش چیه؟

    باتشکر

    1. سلام
      بسته های وام در صورتی فعال می شود که:
      ۱- قدرت وام سه ماهه شما حداقل به اندازه اولین بسته وام (۵ میلیون ۳ ماهه) باشد.
      ۲- مشتری سطح ۵ بآشگاه باشید.
      پس از فعال شدن بسته شما درخواست خود را ثبت می کنید و شرایط شما در کارگزاری بررسی می شود. اگر قرارداد اعتباری معتبر و وجه تضمینکافی داشته باشید، وام شما در حساب معاملاتی اتان منظور می شود.

  3. با سلام
    نرخ ارز خواسته یا ناخواسته بر قیمت کالاهای داخلی تاثیر دارد .با عدم کنترل مناسب از سوی دولت در بازار ایجاد هرج ومرج و ناعدالتیهایی خواهیم بود .ضمن این که ارزش پول ملی نیز کاهش پیدا می کند. بنابراین کنترل نرخ ارز بسیار مهم خواهد بود.
    با تشکر.

  4. با سلام و احترام
    ضمن تشکر از مطالب بسیار مفید و ارزشمندتون ، با توجه به نوسانات شدید نرخ ارز و ایجاد پدیده تورم باید به این نکنته نیز توجه داشت که کاهش قدرت خرید مردم تاثیر بسیار زیادی بر فروش و درآمد شرکتها خواهد داشت و در نتیجه فزایش قیمت دلار و یا کاهش آن در هر صورت بر فروش داخلی شرکتها تاثیر منفی داشته و این موضوع باید مد نظر سهامداران عزیز باشد
    با احترام

    1. باسلام و احترام دوست گرامی
      عوامل متعددی در تعیین نرخ ارز نقش ایفا می کنند که اهم آنها: تورم، سیاست های کلان پولی و اقتصادی کشور، بحران های جهانی، مکانیزم عرضه و تقاضا و عواملی از این دست بر تعیین این قیمت نقش دارد.

  5. سلام
    خواهشمندم در صورت امکان لیست شرکتهای مطرح (سهام)که:
    ۱) مستقل از دلار هستن
    ۲)وابسته به دلار هستن
    برای راهنمایی مشتریان در بلاگ درج نمائید .
    متشکرم

    1. باسلام و احترام دوست گرامی
      اظهار نظر درخصوص این امر در حیطه کارشناسان و تحلیلگران اقتصاد کلان است، اما در حالت کلی می توان گفت از نظر دانش فنی کشورمان در جایگاه خوبی قرار دارد و عوامل متعدد دیگر باعث بروز مشکل می گردد.

  6. با سلام و احترام
    به نظر می رسد نوسانات نرخ ارز با توجه به فصل مسافرت و گردشگری (از اواخر سال میلادی (جشن کریس مس) و تعطیلات نوروز تاثیر بسیار زیادی بر صنایع مربوطه گذاشته و از مدیر محترم و پرسنل عزیز و زحمت کش باشگاه خواهش میکنم مطالب مربوط به تغیرات نرخ ارز و تاثیر آن بر صنعت گردشگری را ارایه بفرمایند.
    با تشکر و احترام

    1. باسلام خدمت شما
      مطالعات نشان می دهد که بین نوسانات نرخ ارز (که ممکن است ناشی از تنش های اقتصادی یا سیاسی باشد) و میزان ورود گردشگر به کشور رابطه معکوس وجود دارد، زیرا مدیران تورهای گردشگری با نوسان نرخ ارز سود خود را در خطر میبینند و ترجیح میدهند از آن صرف نظر کنند تا نرخ ارز در کشور مقصد به ثبات برسد. برای اطلاعات بیشتر به مقاله ۳ کانال اثرگذاری نوسان نرخ ارز بر گردشگری ازدنیای اقتصاد در لینک زیر مراجعه کنید
      https://goo.gl/zoYm5E

    1. سلام دوست گرامی
      صنایع یک کشور فارغ از ماهیت آنها که دلاری یا غیر دلاری باشند و یا اینکه جهت گیری آنها نسبت به وضعیت بازار چگونه باشند، همه و همه تحت تاثیر شرایط کلان اقتصاد کشور قرار دارند و به مرور عواملی مثل تورم و نرخ ارز روی آنها تاثیر خواهد گذاشت چرا که اقتصاد یک چرخه است و هر کجای این چرخه دچار کندی و یا رکود شود به قسمت های دیگر نیز منتقل خواهد شد.

  7. با سلام و ممنون از مطالب ارزندتون.
    سوالی که داشتم اینکه با توجه به تعیین دستوری قیمت دلار توسط دولت و بانک مرکزی، صنعت پتروشیمی متضرر شد یا نفع برد؟ و به نظر شما در کلیت بازار سرمایه تاثیر مثبت داشت یا منفی؟ و در آخر اینکه به نظرتون این نرخ تثبیت خواهد شد و دوام میاورد؟

    1. سلام دوست عزیز
      از آنجایی که سایت بآشگاه، سایت مشاوره و تحلیلی نیست، لذا شما می‌توانید سوالات مربوط به صنایع و سهام های مختلف را از سایت hamfekran.com جویا شوید.

  8. سلام دولت در سال جدید اعلام کرد که به جایدلار قصدداره ازیورو استفاده کنه …به نظر شما جایگزینی یورو چه تاثیری در روند بازارداره ؟ متشکرم از سایت خوبتون عالی…

    1. سلام دوست گرامی
      تا قبل از اتخاذ این تصمیم عموما صنایع به دو دسته صنایع دلاری و صنایع غیر دلاری تقسیم می‌شدند، لذا نوسانات نرخ دلار تاثیر خیلی زیادی بر روی اکثر صنایع کشور می‌گذاشت. با ورود سایر ارزها به عرضه تبادلات تجاری این حساسیت نسبت به تغییر نرخ یک نوع ارز (دلار) کاهش پیدا کرده و قیمت های کالاها و همچنین سهام های صنایع وابستگی کمتری به تغییرات نرخ دلار پیدا می‌کند و تا حدودی فرصت دلالی و ایجاد بازار سیاه برای ایجاد قیمت‌های کاذب کمتر می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *