قراردادهای آتی زعفران در بورس کالای ایران

  • ۹ تیر ۱۳۹۷
  • Agah
  • ۷۴ نظر
  • ۲۷۹۲۶ مشاهده

(بروزرسانی آذرماه ۹۷) ایران در حال حاضر، ۹۰ درصد از زعفران جهان رو تولید می­‌کند و با توجه به هزینه­‌های بالای تولید در کشورهای رقیب نظیر اسپانیا، فرصت بی­‌نظیری برای این گیاه ارزشمند فراهم آمده است تا سهم خود را در بازارهای جهانی تثبیت کنند؛ اما مشکلاتی نظیر صادرات فله‌­ای، نبود بسته­‌بندی مناسب و عدم تعامل با کشورهای مقصد سبب شده است تا زعفران ایران بانام کشورهایی نظیر اسپانیا و امارات وارد بازارهای جهانی شود. در کنار این مسائل، نوسانات قیمتی، ریسک مضاعفی را به فعالان این حوزه تحمیل کرده است. به همین دلیل و در راستای کاهش ریسک نوسانات، بورس کالای ایران قراردادهای آتی زعفران را به‌عنوان یکی از مهم­ترین ابزارها در تاریخ ۲ خرداد ۱۳۹۷ راه‌­اندازی کرد.

در مطلب “آتی به زبان ساده” به‌طور مفصل در خصوص قراردادهای آتی توضیح داده شد. در این بخش به ویژگی­‌ها و مشخصات قراردادهای آتی زعفران پرداخته می­‌شود. جهت آشنایی بیشتر با قراردادهای آتی توصیه می­‌شود، قبل از مطالعه این بخش، مطلب “آتی به زبان ساده” را مطالعه نمایید.

معاملات زعفران در بورس کالای ایران

ابزارهای مشتقه (ازجمله قراردادهای آتی) ابزاری هستند که قیمت و ارزش آن‌ها از یک نوع دارایی که اصطلاحاً به آن “دارایی پایه” می‌گویند، مشتق می‌شود. در قرارداد آتی فروشنده متعهد می‌­شود در سررسید مشخص، مقدار معین از کالایی مشخص را به قیمتی که الان تعیین می­‌کند، بفروشد و طرف خریدار متعهد به خرید آن کالا می­‌شود. قراردادهای آتی باید از مشخصاتی استاندارد پیروی کنند.

در حال حاضر زعفران مورد تائید بورس کالای ایران، زعفران رشته‌ای بریده ممتاز (نگین) و زعفران رشته ای درجه یک (پوشال معمولی) تعیین‌شده که بر اساس استاندارد مشخص‌شده از سوی بورس کالا است. شما می­‌توانید با مراجعه به سایت بورس کالای ایران به نشانی www.ime.co.ir ویژگی­های این نوع محصول را مشاهده کنید. تمامی ویژگی‌های موردنظر یک قرارداد آتی در قالب مستندی به نام مشخصات قرارداد آتی توسط بورس کالا به اطلاع عموم می‌رسد.

خلاصه ویژگی‌های قرارداد آتی زعفران در جدول شماره ۱ بیان‌شده است.

جدول شماره ۱: مشخصات قراداد آتی زعفران
ردیف موضوع توضیحات
۱ قرارداد آتی پذیرش شده قرارداد آتی زعفران
۲ دارایی پایه

زعفران رشته ای بریده ممتاز (نگین)

زعفران رشته ای درجه یک (پوشال معمولی)

۳ استاندارد تحویل  
۴ واحد قیمت ریال به ازای هر گرم
۵ اندازه قرارداد ۱۰۰گرم
۶ حد نوسان قیمت روزانه حداکثر تا (۵%±)با توجه به قیمت تسویه روز قبل
۷ ماه قرارداد تمامی ماه های سال به تشخیص شرکت بورس کالای ایران
۸ دوره معاملات دوره معاملاتی در هر یک ازز نماد ها در اطلاعیه معاملاتی مربوطه اعلام خواهد شد.
۹ تاریخ تحویل مطابق تاریخ اعلام شده در اطلاعیه تحویل
۱۰ محل تحویل انبارهای مد نظر بورس ۱۰روز قبل از پایان دوره معاملاتی هر نمادد توسط بورس اعلام خواهد شد.
۱۱ حداقل تغییر قیمت سفارش ۱۰۰ریال برای هر گرم  معادل ۱۰،۰۰۰ریال در هر قرارداد
۱۲ وجه تضمین اولیه

الف)وجه تضمین اولیه با توجه به فرمول محاسباتی زیر اخذ خواهد شد که با توجه به آن ،تضامین طی زمان ثابت نبوده و به صورت پویا در حال تغییر خواهد بود.مبنای محاسبه وجه تضمین در این فرمول میانگین قیمت های تسویه در کلیه سررسیدهای قراردادهای آتی در دارایی پایه مربوطه تعیین شده است.اگر وجه تضمین محاسبه شده بر اساس فرمول زیر طی ۵ روز کاری متوالی کوچکتر از وجه تضمین جاری باشد.وجه تضمین باید بر اساس فرمول زیر تعدیل شود:

A:درصد وجه تضمین اولیه معادل ۲۰%
B:میانگین قیمت های تسویه در کلیه سررسیدهای قراردادهای آتی دارایی پایه
C:براکت تغییرات وجه تضمین معادل صد هزار ریال
S:انداره قرارداد معادل ۱۰۰

۱۳ حداقل وجه تضمین ۷۰%وجه تضمین اولیه
۱۴ حداکثر حجم هر سفارش حداکثر تا ۲۵ قرارداد
۱۵ کارمزد معاملات (از بابت معامله هر قرارداد)

کارمزد کارگزار ۲۰۰۰ ریال

کارمزد شرکت بورس کالا ۱۰۰۰ ریال

حق نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار ۰ ریال

جمع کارمزد هر قرارداد تعهدی خرید یا فروش ۳۰۰۰ ریال

کارمزد هر خریدوفروش مجموعاً برابر با ۶۰۰۰ ریال

۱۶ کارمزد تسویه و تحویل ۵۰۰۰ ریال بابت هر قرارداد
۱۷ ساعات معامله شنبه تا چهارشنبه: ۱۰:۰۰ الی ۱۷:۰۰
پنجشنبه ها: ۱۰:۰۰ الی ۱۶:۰۰
آخرین روز معاملاتی*: ۱۰:۰۰ الی ۱۵:۳۰
۱۸ نماد کالا SAFMMYY (نماد اختصاری ماه قرارداد MMو سال YY می باشد.)
۱۹ سقف مجاز موقعیت های تعهدی بازار اشخاص حقیقی: ۱۰۰۰موقعیت خرید و موقعیت فروش
اشخاص حقوقی:۱۰۰۰ موقعیت در هر نماد معاملاتی  و قابل افزایش تا ۱۰% موقعیت های تعهدی باز در آن نماد در بازار.بازارگردان: ۱۰۰۰ موقعیت در هر نماد معاملاتی  و قابل افزایش تا ۲۰% موقعیت های تعهدی باز در آن نماد در بازار.
۲۰ اندازه تحویل حداقل ۱ قرارداد
۲۱ مهلت ارائه گواهی آمادگی تحویل    تا ۱۵ دقیقه پس از اتمام جلسه معاملاتی آخرین روز معاملاتی
۲۲ جریمه ها الف)جریمه عدم ارائه رسید انبار از طرف مشتریان فروشنده  یک درصد ارزش قرارداد براساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی است که به نفع خریدار کسر می گردد.همچنین در صورتی که قیمت بازار نقدی دارایی پایه از قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی بیشتر باشد تفاوت این دو نرخ به نفع مشتری خریدار از فروشنده اخذ می گردد.
ب)جریمه عدم واریز وجه  ارزش قرارداد بر اساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی از طرف مشتریان خریدار، یک درصد ارزش قرارداد می باشد که به نفع فروشنده از حساب مشتری خریدار کسر می گردد و چنانچه قیمت بازار نقدی دارایی پایه از قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی کمتر باشد تفاوت این دو نرخ به نفع مشتری فروشنده از خریدار اخذ می گردد.
ج)در تمامی موارد فوق کارمزد تسویه و تحویل هر دو سر معامله به نفع بورس از مشتری نکول کننده دریافت خواهد شد.
۲۳ سایر شرایط هر گونه هزینه های مرتبط با انبار تا تاریخ تحویل به عهده فروشنده و پس از تاریخ تحویل به عهده خریدار می باشد.

*نکته: منظور از آخرین روز معاملاتی، روز سررسید هر نماد است.

جدول شماره ۲: استاندارد تحویل
ردیف ویژگی ها زعفران رشته ای بریده ممتاز (نگین)
۱ حداکثر خامه همراه با کلاله (درصد جرمی) ۰٫۵
۲ مواد خارجی مربوط به گیاه شامل گردوغبار ،ریگ و شن (حداکثر درصد جرمی) ۰٫۵
۳ مواد خارجی مربوط به محیط منفی
۴ رطوبت و مواد فرار (حداکثر/درصد جرمی) ۸
۵ حداقل پیکروکروسین براساس ماده خشک (حداکثر جذب در طول موج ۲۵۷ نانومتر) ۸۵
۶ مقدار سافرانال براساس ماده خشک (حداکثر جذب در طول موج ۳۳۰ نانومتر) ۲۰-۵۰
۷ حداقل کروسین براساس ماده خشک  (حداکثر جذب در طول موج ۴۴۰ نانومتر) ۲۳۰
۸ استخراج و تشخیص رنگ های افزودنی منفی
۹ وضعیت ظاهری قلم متوسط،رنگ قرمز روشن،نگین شکسته در حد طبیعی
۱۰ مقدار گرده منفی
۱۱ طعم و عطر : مخصوص خود،کمی تلخ مزه و تند و عاری از هرگونه طعم و بوی خارجی  
۱۲ وضعیت ظاهری : در اثر رطوبت یا خشک کردن به هم چسبیده نباشد.زعفرانی پذیرش می شود که عاری از وجود قارچ و کپک حشرات ،پر،مو،نخ و ریگ و شن که با چشم غیر مسلح قابل رویت باشد  
۱۳ نمونه برداری : براساس استاندارد ملی ایران به شماره ۳۶۵۹  
۱۴ روش آزمون : براساس استاندارد ملی ایران به شماره ۲۵۹-۲  
یادآوری۱:ویژگی های میکروبیولوژی زعفران باید با استاندارد ملی ایران به شماره ۵۶۸۹ مطابقت داشته باشد.
یادآوری۲:استفاده از هر گونه افزودنی مانند رنگ های افزودنی در زعفران مجاز نمی باشد.
یادآوری۳:ویژگی های شیمیایی به شرح جدول فوق بررسی شده و سایر مشخصات مورد ارزیابی قرار نمی گیرد.
لازم به ذکر است استاندارد فوق مطابق با مشخصات کیفی گواهی سپرده زعفران رشته ای بریده ممتاز (نگین) بورس کالای ایران می باشد.

یکی از ویژگی‌های اصلی یک قرارداد آتی، اندازه هر قرارداد است. در قراردادهای آتی زعفران، اندازه هر قرارداد توسط بورس تعیین می‌شود و سرمایه‌گذاران صرفاً می‌توانند مضرب‌های صحیحی از این مقدار را مورد معامله قرار دهند. در حال حاضر، اندازه قراردادهای آتی زعفران در بورس کالا، ۱۰۰ گرم زعفران رشته‌ای بریده ممتاز است. به عبارتی سرمایه‌گذاران طی انجام خرید یا فروش یک قرارداد آتی زعفران، ۱۰۰ گرم خریداری نموده یا به فروش می‌رسانند. با توجه به اینکه هر قرارداد شامل ۱۰۰ گرم زعفران است، بنابراین اگر سرمایه‌گذاری قصد خرید یا فروش ۶ کیلو زعفران را در معاملات آتی زعفران داشته باشد، می‌بایست ۶۰ قرارداد آتی زعفران خرید کرده یا به فروش برساند.

حداقل تغییر قیمت سفارشات (tick price)

در وارد کردن قیمت سفارشات، در سامانه معاملات آتی با یک محدودیت روبرو هستیم. به این صورت که قیمت‌های واردشده به سیستم باید حتماً مضربی از یک عدد که توسط بورس تعیین‌شده، باشد. درواقع تغییر قیمت‌ها در آتی زعفران باید ۱۰ تومان به ۱۰ تومان انجام شود. به‌عنوان‌مثال اگر معامله‌گری قصد وارد کردن سفارشی باقیمت ۵۹٫۶۵۳ ریال دارد، ناچار است سفارش خود را بر روی یکی از قیمت‌های ۵۹٫۶۰۰ و یا ۵۹٫۷۰۰ قرار دهد. حداقل قیمت تغییر سفارش در بازارهای مختلف متفاوت است و با توجه به شرایط بازار تعیین می‌گردد. در قرارداد آتی سکه، حداقل تغییر قیمت سفارش در بازار آتی ۵۰۰ تومان تعیین‌شده است اما این مقدار در قراردادهای آتی زعفران ۱۰ تومان است.

نماد معاملاتی زعفران

در بازار آتی، هر سررسید با یک نماد مشخص در تابلو معاملات نمایش داده می‌شود. هر نماد معاملاتی متشکل از نام کالا، ماه و سال قرارداد است و تمامی نمادهای معاملاتی بایستی به تصویب هیئت پذیرش رسیده باشند.

در معاملات آتی زعفران، شما هر سررسید را بانام اختصاری آن می‌شناسید، درست مانند سهام که هر سهم با نماد خاص خود شناخته می‌شود. به‌طور معمول در نماد هر سهم، حرف اول نشان‌دهنده صنعتی است که شرکت موردنظر در آن فعالیت دارد و مابقی خلاصه‌ای از نام شرکت است؛ مانند “خپارس” که حرف “خ” نشان‌دهنده گروه خودرو و قطعات است و “پارس” مخففی از نام شرکت است “پارس خودرو”. نمادهای معاملاتی قراردادهای زعفران نیز از نام لاتین، سال و ماه قرارداد تشکیل می­‌شوند.

بر این اساس هر نماد معاملاتی برای زعفران رشته ای بریده ممتاز (نگین) به‌صورت SAFMMYY است که در آن SA مخفف زعفران (saffron)، MM علامت اختصاری ماه قرارداد (به صورت حرف) و YY سال قرارداد (به صورت عدد) است. به‌عنوان‌مثال نماد معاملاتی SAFAB97 نشان‌دهنده قرارداد آتی زعفران تحویل آبان ماه ۹۷ است.

هر نماد معاملاتی برای زعفران رشته ای درجه یک (پوشال معمولی)  به صورت OSFMMYY نوشته شود و OSF مخفف زعفران پوشال است.

سقف موقعیت تعهدی باز

 همچنین بر اساس دستورالعمل اجرایی معاملات آتی اتخاذ موقعیت‌های تعهدی باز با محدودیت‌هایی روبرو است، به این معنی که یک مشتری مجاز نیست بیش‌ازحد معینی که توسط هیئت پذیرش تعیین می‌شود، موقعیت تعهدی اخذ کند. هم‌اکنون سقف موقعیت‌های تعهدی برای مشتریان حقیقی و حقوقی به شرح زیر است.

 مشتریان حقیقی:

مشتریان حقیقی مجازند در هر نماد معاملاتی (سررسید فعال) حداکثر ۱۰۰۰ موقعیت تعهدی خرید و موقعیت فروش اخذ نمایند.

مشتری حقوقی:

اشخاص حقوقی مجاز هستند که ۱۰۰۰ موقعیت در هر نماد معاملاتی اخذ نمایند و این تعداد می‌تواند تا ۱۰ درصد موقعیت‌های تعهدی باز کل بازار افزایش یابد.

حد نوسان قیمت روزانه، صف خرید و صف فروش در معاملات آتی زعفران

در قراردادهای آتی زعفران محدود به (۵%±) قیمت تسویه روز معاملاتی قبل است و امکان ثبت سفارش باقیمتی بالاتر و پایین‌تر از این بازه وجود ندارد؛ مثلا درصورتی‌که قیمت تسویه روز قبل ۵۹٫۶۸۷ ریال باشد، بالاترین و پایین‌ترین قیمت در روز معاملاتی جاری به این روش محاسبه می‌شود:

بالاترین قیمت ‌ ۶۲,۶۷۱ = (۵۹٫۶۸۷* ۵%) + ۵۹٫۶۸۷ پایین‌ترین قیمت ۵۶,۷۰۲ ‌= (۵۹٫۶۸۷* ۵%) – ۵۹٫۶۸۷

با توجه به اینکه حداقل تغییر قیمت هر سفارش ۱۰ تومان (۱۰۰ ریال) است، این اعداد را باید گرد کنیم. همیشه بالاترین قیمت را به پایین گرد می‌کنیم و پایین‌ترین قیمت را به بالا تا قیمت در محدوده ۳ درصدی قرارگیری. با این توضیحات، بالاترین و پایین‌ترین قیمت به ترتیب ۶۱٫۴۰۰ و ۵۷٫۹۰۰ ریال می‌شود. درصورتی‌که فروشندگان انتظار قیمتی بیشتر از این بازه را داشته باشند، هیچ سفارش فروشی در سیستم ثبت نمی‌کنند زیرا می‌توانند در قیمت‌های بالاتر معامله خود را انجام دهند و به فروش باقیمت‌های بازه مجاز راضی نمی‌شوند. در این شرایط به‌اصطلاح گفته می‌شود که بازار صف خرید است. این شرایط به ضرر دارندگان موقعیت تعهدی فروش و به سود دارندگان موقعیت تعهدی خرید می‌شود. بالعکس در شرایط کاهشی و انتظار ریزش بیشتر بازار و تمایل خریداران به خرید در قیمت‌های پایین‌تر سفارش خریدی در سیستم ثبت نمی‌شود و در این شرایط با صف فروش مواجه می‌شویم که به ضرر دارندگان موقعیت تعهدی خرید و سود دارندگان موقعیت تعهدی فروش است.

کارمزد معاملات قرادادهای آتی زعفران

در حال حاضر کارمزد هر قرارداد تعهدی خرید یا فروش در معاملات آتی زعفران مطابق جدول شماره ۳ است.

جدول شماره ۳: کارمزد معاملات آتی زعفران به ازای هر قرارداد (ریال)
شرح خرید فروش مجموع خرید و فروش
کارمزد سهم کارگزار ۲۰۰۰ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰
کارمزد شرکت بورس کالا ۱۰۰۰ ۱۰۰۰ ۲۰۰۰
حق نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار ۰ ۰ ۰
مجموع ۳۰۰۰ ۳۰۰۰ ۶۰۰۰

بنابراین، کارمزد هر خریدوفروش مجموعا برابر با ۶۰۰ تومان خواهد بود.

لازم به ذکر است که به ازای اتخاذ هر موقعیت تعهدی خرید یا فروش مبلغ ۳۰۰ تومان بابت کارمزد محاسبه می‌گردد و اینکه این موقعیت‌ها طی یک سفارش در سامانه ثبت‌شده باشد یا چند سفارش، تفاوتی در میزان کارمزد ایجاد نمی‌کند.

وجه تضمین

در حال حاضر (۵ آذر ۹۷) وجه تضمین در بازار آتی زعفران ۱۰ درصد ارزش قرارداد است. در حال حاضر وجه تضمین برای قرارداد نگین ۶۱۵ هزار تومان و برای قرارداد پوشال ۵۰۰ هزار تومان است؛ یعنی برای خرید و فروش هر ۱۰۰ گرم زعفران پوشال، وجه تضمینی معادل ۵۰۰ هزارتومان مورد نیاز است.

نکته بسیار مهم: وجه تضمین از طریق شرکت بورس کالا تعیین می شود و ممکن در تاریخ های پیش از این یا پس از این، مقدار دیگری باشد. لذا توصیه می شود همواره برای اطمینان از وجه تضمین جاری، به سایت بورس کالا مراجعه شود.

ساعت معاملاتی

ساعات معامله قراردادهای آتی زعفران در روزهای مختلف، به شرح زیر است:

روزهای شنبه تا چهارشنبه: از ۱۰:۰۰ الی ۱۷:۰۰
روزهای پنجشنبه ها ۱۰:۰۰ الی ۱۶:۰۰
آخرین روز معاملاتی:۱۰:۰۰ الی ۱۵:۳۰

**منظور از آخرین روز معاملاتی، روز سررسید هر نماد است.

در پایان یادآور می‌شود قرارداد آتی سکه یکی از اوراق مشتقه محسوب می‌شود که از خرداد ۱۳۹۷ درشرکت بورس کالای ایران معرفی شد و قابلیت معامله پیدا کرد.

تمایل به دریافت کد آتی کالا دارید؟

چنانچه تمایل به دریافت کد مشتقه کالا، به صورت رایگان دارید، لطفاً برای آشنایی با مراحل دریافت کد و مدارک مورد نیاز، مشخصات خود را وارد نمایید تا با شما تماس بگیریم.

74 پاسخ به “قراردادهای آتی زعفران در بورس کالای ایران”

  1. AL2718 گفت:

    ۹۷۰۴۰۲۲ من این کد سوال رو پاسخ صحیح دادم چرا امتیازی نگرفتم

    ۰
    • Agah2 گفت:

      سلام دوست گرامی
      جواب سوال هنوز در بآشگاه قرار نگرفته است.
      لذا به محض اینکه جواب سوال داده شود امتیاز شما نیز در بآشگاه اعمال خواهد شد.

      ۰
  2. AF9446 گفت:

    ممنون از اطلاعاتی که در اختیار ما قرار می دهید

    ۰
  3. AL8268 گفت:

    بسیار جالب و آمزنده بود، سپاس

    ۰
  4. علی گفت:

    سلام - توضیحات عالی و مفید بود - تشکر

    ۰
  5. AK8490 گفت:

    سلام واقعا پیچید ومشکل میباشد ولی با این حال جالب است

    ۰

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عدد را وارد کنید:

1 2 3 10