رکود تورمی چیست؟

  • ۲۳ شهریور ۱۴۰۰
  • bashgah1
  • ۸ نظر
  • ۱۲۲ مشاهده
رکود تورمی چیست؟

رکود تورمی و اقتصادی، دو عامل منفی و تهدیدکننده اقتصاد کشورها هستند. رکود اقتصادی زمانی به وجود می‌آید که نرخ رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) روند کاهشی داشته باشد.

تورم هم به معنی افزایش زیاد و مداوم قیمت‌ها در دوره‌های مختلف است. هر کدام از این مولفه‌ها به تنهایی می‌تواند اقتصاد یک کشور را با چالش‌هایی مواجه کند. آیا ممکن است اقتصاد یک کشور به صورت هم‌زمان درگیر رکود اقتصادی و تورم شود؟! برای یافتن پاسخ این سوال مهم و آشنایی با «رکود تورمی» در اقتصاد کلان، با این مقاله با ما همراه باشید.

در این مطلب عناوین زیر را بررسی خواهیم کرد:

رکود تورمی چیست؟

رکود اقتصادی در ایران

راهکارهای خروج از رکود تورمی در ایران چیست؟

رکود تورمی چیست؟

در بخش قبل با دو مولفه مالی با عنوان رکود اقتصادی و تورم آشنا شدیم و به نحوه شکل‌گیری آن‌ها اشاره کردیم. اگر این دو عامل به صورت هم‌زمان در جریان اقتصادی یک کشور به وجود بیاید، منجر به شکل‌گیری «رکود تورمی» خواهد شد. به زبان ساده، ترکیب رکود اقتصادی و تورم در یک کشور، باعث به وجود آمدن رکود تورمی در اقتصاد آن کشور خواهد شد. رکود تورمی یکی از دشوارترین چالش‌های مالی برای هر جامعه‌ای است.

بسیاری از کارشناسان حوزه مالی، رکود تورمی را مشابه یک طوفان وحشتناک و پر از خبرهای بد اقتصادی می‌دانند؛ چرا که به دنبال آن رشد اقتصاد جامعه منفی می‌شود. شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی در این شرایط مجبور به تعدیل نیرو خواهند بود و تعداد زیادی از افراد جامعه شغل خود را از دست خواهند داد. از طرف دیگر افراد بیکار قدرت خرید کمتری خواهند داشت و در نهایت پول کمتری به چرخه اقتصادی تزریق می‌شود که همین امر به تنهایی منجر به کند شدن رشد اقتصادی در یک کشور خواهد شد.

فرض کنید در یک کشور رکود تورمی ایجاد شده است. مردم در این کشور به دلیل بیکار بودن و عدم تامین منابع مالی، قدرت خرید بسیار پایینی دارند و قادر به تامین نیازهای خود نیستند که در نهایت باعث از بین رفتن رشد اقتصادی جامعه خواهد شد. از طرفی به صورت هم‌زمان قیمت تمام محصولات و کالا‌ها به لطف تورم روز به روز بیشتر می‌شود. این شرایطی که اشاره کردیم، اوج اتفاقات بد در روند اقتصادی یک کشور است و به همین راحتی امکان خروج از این شرایط وجود ندارد.

رکود اقتصادی در ایران

اقتصاد ایران در نیم قرن اخیر، ۷ مرتبه دچار رکود تورمی شده است. در این بخش قصد داریم به صورت مختصر به این هفت دوره رکود تورمی در ایران، اشاره کنیم.

دوره اول: تقریبا تا اواسط دهه ۵۰ اقتصاد ایران داری ثبات خوبی بود و درست در همین برهه زمانی اولین رکود تورمی در ایران شکل گرفت. به دنبال آن، رشد اقتصادی در سال ۱۳۵۶ به منفی ۳/۷ درصد و نرخ تورم هم به ۲۵/۱ درصد رسید. دلیل این رکود تورمی در اقتصاد ایران، جهش نقدینگی، افزایش فروش نفت و افزایش هزینه‌های دولت در سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۶ بود. افزایش شدید نقدینگی در کشور باعث حجم بالای تقاضا شد و به دنبال آن قیمت‌ها بسیار افزایش پیدا کردند.

دوره دوم: در اواخر دهه ۵۰ تحولات سیاسی بزرگی در کشور به وجود آمد و به نوعی، کل کشور با جنگ دست و پنجه نرم می‌کرد. در سال‌های آخر دهه یعنی سال ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ اقتصاد ایران هنوز درگیر رکود تورمی بود و با شرایط جدید سیاسی و جنگ تحمیلی، این رکود تورمی بیشتر به چشم می‌آمد.

دوره سوم: بعد از جنگ تحمیلی، بسیاری از زیرساخت‌های کشور از بین رفته بود و نیاز به بازسازی داشتند. هم‌زمان با این مورد در سال‌های ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷ درآمدهای کشور به حداقل رسید و سرمایه‌ای برای بازسازی این زیرساخت‌ها وجود نداشت. علاوه بر این بسیاری از کارگاه‌های صنعتی در کشور تعطیل شده بود و بسیاری از افراد بیکار شده بودند. به نوعی در این دوران رکود تورمی شدیدی به چشم می‌خورد.

دوره چهارم: تقریبا در نیمه دهه ۷۰، اقتصاد ایران برای بار دیگر دچار رکود تورمی شد. در سال‌های قبل دولت هزینه‌های سنگینی را برای بازسازی زیرساخت‌های کشور پرداخت کرد و وام‌های زیادی را به این منظور دریافت کرده بود. دولت طی سال‌های ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۵ میزان نقدینگی را مجدد در کشور زیاد کرد و قدرت تقاضا بیشتر شد، به دنبال آن قیمت‌ها مجددا افزایش پیدا کردند و اقتصاد ایران درگیر رکود تورمی شد.

دوره پنجم: بعد از دهه ۷۰ اقتصاد ایران تقریبا شرایط باثباتی را تجربه می‌کرد تا این که در سال ۱۳۸۷ نقدینگی باز در کشور زیاد شد. به دنبال این افزایش نقدینگی، رشد اقتصادی منفی شد و تورم در اقتصاد کشور به چشم می‌خورد و به این شکل برای بار پنجم ایران درگیر رکود تورمی شد.

دوره ششم: در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ رکود تورمی شدیدی در کشور به وجود آمد. دلیل آن اعمال تحریم‌های شدید کشورهای خارجی علیه ایران و کاهش شدید فروش نفت در منطقه بود. این دو عامل به تنهایی موجب شدند که ایران در این دو سال، بیشترین میزان رشد اقتصادی منفی را تجربه کند.

دوره هفتم: در سال‌های اخیر اقتصاد ایران با چالش‌های فراوانی رو به رو شده است و با تحولات سیاسی که پیرامون برجام و تحریم‌های شدیدتر علیه ایران به وجود آمد، ایران در حال حاضر شدید‌ترین حالت رکود تورمی را در منطقه تجربه می‌کند. در این برهه زمانی، میزان سرمایه‌گذاری در کشور روند نزولی دارد و سرمایه‌گذاران به دلیل ریسک‌های احتمالی فعالیت خود را بسیار کمتر کرده‌اند که در نهایت منجر به منفی شدن رشد اقتصادی می‌شود. علاوه بر این، نوسانات و جهش شدید ارزهای خارجی باعث شد تولیدکنندگان برای تولید و تامین مواد اولیه هزینه‌های بسیار سنگینی پرداخت کنند که به دنبال آن، مصرف‌کنندگان مجبور هستند که کالاهای مصرفی خود را با مبلغی چندین برابر ارزش قبل، خریداری کنند.

راهکارهای خروج از رکود تورمی در ایران چیست؟

کارشناسان و تحلیل‌گران اقتصادی در حال حاضر پیشنهادی‌های موثری را در راستای خروج ایران از رکود تورمی ارائه داده‌اند که بعضی از این راهکارها عبارت‌اند از:

نظم بخشیدن به برنامه‌های مالی دولت با استفاده از تنظیم درست بودجه کشور

تنظیم برنامه‌های جدید اقتصادی به منظور تامین کسری بودجه

کنترل و جلوگیری از هزینه‌های زیاد در برخی از دستگاه‌ها

اصلاح ساختار مالیاتی در کشور

ایجاد بستر مناسب برای سرمایه‌گذاری امن با ریسک پایین برای سرمایه‌گذاران

افزایش تولید و بهره‌وری از پتانسیل‌های داخلی و …

سخن آخر

اقتصاد، یکی از حوزه‌های پیچیده و حساس در برنامه‌ریزی و مدیریت امور هر کشور است. شرایط اقتصادی ممکن است بنا به دلایل مختلف با فراز و نشیب‌های زیادی همراه باشد. دو عامل منفی در حوزه اقتصاد با نام‌های «رکود اقتصادی» و «تورم» وجود دارند که هر کدام از آن‌ها به تنهایی می‌تواند شرایط مالی یک کشور را به صورت جدی درگیر چالش کند. حال فرض کنید که این دو عامل به صورت هم‌زمان در اقتصاد یک کشور به وجود آمده باشد! حاصل این شرایط، پیدایش رکود تورمی است. به عبارت دیگر رکود تورمی یک طوفان پر از اتفاق‌های بد مالی در یک جامعه است که به دلیل وجود هم‌زمان رکود اقتصادی و تورم در آن جامعه، ایجاد می‌شود. در این مقاله به ۷ دوره رکود تورمی در ایران پرداختیم و راهکارهای مقابله با این شرایط را از دیدگاه کارشناسان و تحلیل‌گران اقتصادی بیان کردیم.

 

قصد یادگیری و پیشرفت در بورس را دارید؟

از صفر تا صد بورس را توسط بهترین اساتید آموزش ببینید. لطفاً برای کسب اطلاعات کامل‌تر، مشخصات خود را وارد نمایید تا با شما تماس بگیریم.

8 پاسخ به “رکود تورمی چیست؟”

  1. سعیده لطفی گفت:

    ممنون از مطالب آموزنده

    ۰
  2. سعیده لطفی گفت:

    مطالب بیشتری از این موضوع بگذارید

    ۰
  3. علی طهوری نیا گفت:

    با سلام و وقت بخیر و تشکر فراوان از ارائه این مطلب آگاهی بخش.

    اگرچه حوزه اقتصاد برای عموم مردم امری پیچیده محسوب می شود، با این حال در این مطلب به قدر کافی ساده سازی و در عین حال شفافیت لازم صورت گرفته بود. به خصوص اشاره به بخش تاریخی این قضیه علت بسیاری از مشکلات اقتصادی در دهه های گذشته را برای من روشن نمود.

    در همین زمینه کتاب «چگونگی رشد و فروپاشی اقتصاد» از پیتر شف و اندرو شف که توسط نشر نی چاپ شده است با زبانی ساده مشکلاتی را که ممکن است برای اقتصاد یک کشور به وجود بیاید، شرح داده که می تواند به عنوان نخستین گام جهت مطالعه آثاری از این دست انتخاب مناسبی باشد.

    ۰
  4. آینازخداپرست گفت:

    خیلی خوب

    ۱
  5. ابوالفضل گفت:

    ممنون از آگاه

    ۰
  6. سعید قیطاسی گفت:

    سلام با تشکر از اطلاعات و آموزشهای باشگاه آگاه

    ۰
  7. Gilda گفت:

    ممنون از کارگزاری آگاه بابت مطالب اموزنده

    ۰

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عدد را وارد کنید: